مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — صفحة 69

در هيچ حال از آزمايش الهى و امتحانات خدايى غافل ننشيند و مؤاخذه و عذاب الهى را فراموش ننمايد . [ خوف از خدا ] و ضدّ اين صفت مذمومه خوف از خداست ؛ و آن بر سه نوع است خوف از عظمت و جلال خداوند متعال ، و خوف از گناهان و تقصيرات خود ، و خوف از اين هر دو با هم . و شبهه‌اى نيست در آن كه هر قدر معرفت بنده به عظمت و جلال پروردگار بيش‌تر و به عيوب خود بيناتر باشد ، ترس او از خدا زيادتر مىشود . و از اين جهت است كه حق تعالى خوف را نسبت به علما داده ، چنان‌چه فرمود : « إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ العُلَمَاءُ » « 1 » . و رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده كه : « ترس من از خدا از همه بيش‌تر است » . « 2 » و البتّه اگر نديده‌اى شنيده‌اى حكايات خوف انبيا و مقرّبين و غش‌هاى پى در پى اميرالمؤمنين عليه السلام را . و سبب اين ، كمال معرفت آن‌ها است به خدا ؛ زيرا كه معرفت كامله در دل اثر مىكند و آن را به سوزش و اضطراب مىآورد و اثر آن از دل به بدن سرايت مىكند و تن را ضعيف و لاغر و چهره را زرد و ديده را گريان مىسازد . و مخفى نماند كه خوف ، ممدوح است در وقتى كه از حدّ شايسته تجاوز نكند ؛ و اگر نه مذموم است . و بسا باشد كه منجر به نوميدى و يأس از رحمت خدا گردد و اين حد ، ضَلال و كفر است . و علما گفته‌اند كه : خوف از خدا به منزله‌ى تازيانه‌اى است كه مىراند بندگان را به سوى مواظبت بر علم و عمل و طاعت و عبادت ، مانند تازيانه‌اى كه اطفال را بدان تأديب مىكنند ، كه كمِ آن بى ثمر و زايدش مهلك است . و بايد دانست كه تحصيل صفت خوف ، به چهار طريق مىشود : اول ، آن كه سعى كند در تحصيل يقين و ايمان به خدا و روز جزا و بهشت و دوزخ و