ممدوح است . و لكن باقى ماندن بر اين ترس و معالجه نكردن آن را به توبه و انابه ، از جهل و غفلت است .
پس از آن چه گفتيم معلوم شد كه خوف از موت به سبب يكى از جهات مذكوره راهى ندارد و عاقل بايد كه آن را به خود راه ندهد و تأمّل كند كه مرگ شربتى است چشيدنى و آرزوى حيات دايمى و تمنّاى بقاى ابدى از براى بدن ، خيالى است محال ؛ بلكه بايد يقين نمايد به آن كه هر چه مىشود رضا و خشنود كند و الم و كدورات به خود راه ندهد . و در هر حال مشغول به رياضات و مجاهدات باشد ، و در مقام تحصيل آن برآيد كه صفات بد را - / كه از جملهى آنها طول امل است - / از خود زايل كند و به عمرى كه از براى او مقدّر شده است راضى بوده باشد .
[
2 - ايمنى از مكر اللَّه
] صفت دوم از صفاتِ رذيله متعلّقه به قوّهى غضبيّه ، ايمنى از مكر اللَّه است . يعنى آدمى از عذاب الهى و امتحانات خدايى ايمن نشيند و از عظمت و جلال حضرت ذوالجلال نينديشد . و سبب آن يا غفلت از عظمت پروردگار ، يا عدم اعتقاد به روز جزا ، يا اطمينان به سعهى رحمت خدا ، يا اعتماد بر طاعات و عبادات خود است . و اين صفت از هر كدام كه ناشى شده باشد ، از مهلكات و موجب خُسران است ؛ چه ، باعث آن يا جهل ، يا كفر ، يا غرور ، يا عُجب است . و هر يك از اينها راهى است كه آدمى را به هلاكت مىرساند . و آيات و اخبار در مذمّت اين صفت بسيار است . حق تعالى فرموده كه : « ايمن از مكر اللَّه نمىگردند مگر جماعت زيانكاران . « 1 » » و اخبار بسيار وارد شده كه : فرشتگان و طايفه پيغمبران عليهم السلام از مكر الهى خائف و ترسانند . « 2 » پس بايد بندهى مؤمن ،
هامش
( 1 ) . سوره اعراف ، آيهء 99 .
( 2 ) . جامع السعادات ، ج 1 ، ص 228 .