مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — صفحة 65

دوم خوف مذموم ، كه از نتيجه‌ى جُبُن است . و آن در اينجا ذكر مىشود و بايد دانست كه اين قسم خوف بر چند نوع است كه همهء آنها مذموم است . اول : آن كه خوف از امرى باشد كه البتّه وقوع خواهد يافت و دفع آن ممكن نباشد . و شكّى نيست كه خوف از چنين چيزى از روى جهل است و به غير از الَم عاجل « 1 » فايده ندارد . پس عاقل بايد كه اين خوف را از خود دور كند و به قضاى الهى و مقدّرات سبحانى راضى باشد تا راحت يابد . دوم : خوف از امر محتمل است . و اين هم مثل سابق مذموم ، بلكه بدتر است . سوم : آن كه خوف از امرى باشد كه سبب آن در دست آن شخص باشد ؛ امّا هنوز سبب يافت نشده و از آن نترسد كه مبادا فلان امر از او سرزند و فلان اثر بر آن مترتّب شود . و علاج آن مراقب بودن حال خود است تا آن امر از او صادر نشود . چهارم : اين كه خوف او از چيزهايى باشد ، كه طبع از آن‌ها بى سبب و بدون جهت وحشت داشته باشد ؛ مثل جنّ و ميّت - خصوصاً در شب ، در حالت تنهايى . و منشأ اين خوف غلبه قوّه‌ى واهمه و قصور عقل و نهايت ضعف نفس است . و علاج آن ، آن است كه اندكى با خود تأمّل كنى كه امثال اين امور به چه جهت باعث خوف مىشود . كسى كه در زندگانى او ، با وجود قوّت و قدرت از او نمىترسيدى ، چگونه از بدن بى حسّ و بى حركت او خوف مىكنى ؟ ! و كجا ديده و شنيده‌اى كه مرده‌اى بر زنده‌اى حمله كرده و بر او غالب شده باشد ؟ و جنّى كه در وجود او خلاف است ، تو به چه دليل به وجود او يقين كرده‌اى ؟ « 2 » و بعد از آن كه موجود باشد به چه سبب در مقابل تو