سوزان همنشين شيطان است . و وارد شده و به تجربه هم ثابت شده كه هر كه چاهى براى برادر خود كَنَد خود در آن افتد .
مقام سوم : صفات رذيله و اخلاق حميده متعلّق به قوّهى غضبيّه
] در بيان صفات رذيله و اخلاق حميده ، كه متعلّق است به قوّهى غضبيّه .
دانستى كه جنس جميع رذايل متعلّقه به اين قوّهى ، منشأ آنها دو صفت خبيثه است . و هر كدام متضمّن صفاتى چندند ، و آن : يكى تهوّر است و ديگرى جُبن .
[
الف - منشأ جميع رذايل قوّهى غضبيّه
] [
1 - تهوّر
] امّا تهوّر كه طرف افراط شجاعت است ، عبارت است از آن كه آدمى بيندازد خود را در مهالكى كه عقلًا و شرعاً ممنوع است . و شكّى نيست كه اين صفت از مهلكات دنيويّه و اخرويّه است و حق تعالى از آن نهى صريح نموده ، چنانچه فرموده : « وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ » . « 1 » و حق اين است كه صاحب اين صفت از شائبهى جنون خالى نيست . و اگر احتراز نكند از مظانّ هلاكت ، و هلاك شود ، به حكم شريعتِ مقدّسه باعث قتل خود شده و به هلاكت ابديّه گرفتار شده است . پس كسى كه مبتلا به اين مرض است بايد مفاسد آن را در نظر بياورد و بعد از آن هر كارى كه مىخواهد بكند . آن را به عقل و شرع عرضه نمايد ، اگر تجويز كنند مرتكب شود ؛ و الّا اجتناب كند . [
2 - جُبُن
] و امّا جُبن كه در طرف تفريط ، واقع است ، آن است كه آدمى احتراز كند از چيزى كه
هامش
( 1 ) . سوره بقره ، آيهء 195 .