آشاميدن آب براى رفع تشنگى و مراجعه به طبيب و آشاميدن دواها به جهت رفع امراض با مرتبهى رضا مخالفت داشته باشد ، دعا هم مخالفت خواهد داشت . و همچنين امر به معروف و نهى از منكر و كراهت از معاصى و بغض اهل معصيت با مقام رضا مخالف نيست ؛ چه ، آن چه در فضيلت رضا و شرف او وارد شده دخلى به امور تكليفيّه ندارد ؛ بلكه رضا در امورى است كه از دربار الهى نازل و به امر حق تعالى بر بندگان نازل مىگردد . و بدان كه مرتبهى رضا از ثمرات محبّت است و طريق تحصيل آن سعى در تحصيل محبّت الهى است به دوام ذكر و فكر و ساير چيزهايى كه در مقام تحصيل محبّت گذشت . و به علاوه آن كه تدبّر نمايد كه از نارضايى او چه مىآيد و كراهت و سَخط او چه فايده مىبخشد . نه از براى خاطر او تغيير قضا و قدر داده مىشود و نه به جهت تسلّى قلب او تغيير اوضاع كارخانهى هستى مىشود ! و بر تشويش بر آينده و تدبير كار به جز تضييع روزگار و بردن بركات وقت ، فايدهاى مترتّب نمىگردد . و بايد طالب مرتبهى رضا آيات و اخبارى كه در معرفت مرتبهى اهل بلا رسيده ملاحظه نمايد و احاديثى كه در اجر و ثواب مصيبت وارد شده مطالعه و استماع كند و بداند كه هر رنجى را گنجى در عقب و هر محنتى را راحتى در پيش است . نظم :
دلا منال ز شامى كه صبح در پى اوست * كه نيش و نوش به هم باشد و نشيب و فراز
پس به اميد ثوابهاى پروردگار چون مردان مرد ، بيابان بلا را به قدم صبر بپيمايد تا دشوارىهاى اين راه بر او آسان نمايد ؛ چون مريضى كه متحمّل حجامت و فصد و خوردن دواها مىگردد .
بر آستانه تسليم سر بنه حافظ * كه گر ستيزه كنى روزگار بستيزد « 1 »
هامش
( 1 ) . حافظ ، ديوان اشعار ، غزليات ، شماره 151 ، ص 226 .