از او مىجويند » . « 3 » و حضرت امام موسى عليه السلام فرمودند كه : « از ما نيست آن كه هر روز محاسبهى خود را نكند . پس اگر عمل نيك از او سر زده از خدا طلب زيادتى كند و اگر عمل بد از او صادر شده باشد توبه و استغفار نمايد » . « 4 » و كيفيّت محاسبه و مراقبه مبسوط است . و اين مقام را گنجايش ذكر آن نيست و در كتاب مقاليد مفصّلًا آن را ذكر كردهام . [
27 - كراهت از امور پسنديده
] صفت بيست و هفتم ، كراهت است . كه عبارت است از ناخوش داشتن از چيزى كه دريافتن آن سبب الَمى و تَعبى گردد . و چون كراهت قوّت گيرد آن را مشقّت گويند . و كراهت يا از چيزى است كه ميل و محبّت به آن شرعاً و عقلًا ممدوح است ، يا از چيزى است كه چنين نيست . و آن چه از اخلاق رذيله است از قسم اول است .
[ محبّت به امور پسنديده ]
و ضدّ كراهت ، محبّت است ؛ كه عبارت است از ميل و رغبت طبع به چيزى كه دريافتن آن سبب لذّت و راحت باشد . و كراهت و محبّت فرع ادراك و فهميدن و تابع آنند . و ادراك يا تعلّق به محسوسات دارد ؛ مانند آن چه به حواس پنجگانه ادراك شود ، و يا به غير محسوسات . و آن نيز يا به حواس باطنه ادراك مىشود ؛ چون صُوَر جزيى ه خياليّه و وهميّه ، و يا به قوّهى عاقله تعقّل آنها مىشود ؛ مثل ادراك معانى كلّيه و ذوات مجرّده و معارف حقّه . و شكّى نيست كه لذّات خياليّه و وهميّه اشدّ و اعلى از لذّات حسّيهاند . و به اين سبب است كه لذّت آدمى از صورت جميلهاى كه در خواب ديد اقوا است از لذّت همان صورت در بيدارى . و لذّات عقليّه به مراتب شتّى از لذّات
هامش
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 64 .
( 4 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 453 .