مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — صفحة 199

فقرا بدهد و اگر در صورت تنگ‌دستى ، صاحبش بخل ننمود تو را ، يا دسترس به صاحبش ندارى ، طلب آمرزش كن و افعال حسنه كن از براى صاحبش و تضرّع و زارى به درگاه حق تعالى نما ، كه صاحبش را در قيامت از تو راضى نمايد . و اگر حقّ بدنى باشد ، تمكين كن صاحبش را تا از تو قصاص كند ، يا به احسان و انعام او را از خود راضى بساز اگر به صاحبش دسترس دارى ؛ و الّا باز همان تضرّع به درگاه خدا و استغفار و عبادات است از براى صاحبش . و اگر حقّ آبرويى باشد ، مثل آن كه غيبت كرده‌اى يا بهتان به كسى زده‌اى ، يا فحش داده‌اى ، يا دل شكسته‌اى پس بايد كه اگر مظنّه‌ى غيظ صاحب حق نباشد از او استحلال كنى و اگر نه به جهت او استغفار نمايى و در زيادتى افعال حسنه براى او كوشى كه عوض حقّ او شود . و بايد در بهتان نيز به روى نزد آن كسى كه نزد او بهتان گفته بودى و اقرار به كذب خود نمايى . و در جميع صُوَرى كه حقّ النّاس است حقّ اللَّه نيز هست و بايد تلافى حقّ اللَّه نيز به پشيمانى و عزم بر ترك شود . و بدان كه توبه‌ى از معاصى ، سرمايه‌ى سالكين و موجب محبّت ربّ العالمين است . از حضرت باقر عليه السلام منقول است كه : « خداوند تعالى خوشحال‌تر مىشود به توبه‌ى بنده‌ى خود از مردى كه در شب تار در بيابانى مركب و توشه‌ى خود را گم كرده باشد و ناگاه آن را بيابد » . « 1 » و حضرت صادق عليه السلام فرموده كه « خداى تعالى دوست مىدارد از بندگان خود پر گناه پر توبه را » . « 2 » و مستور نماند كه علما گفته‌اند : « توبه ، واجب فورى است و به منزله‌ى ترياق است از براى سموم گناهان » . و تسويف « 3 » و تأخير آن مردّد است ما بين دو خطر عظيم ؛ يكى رسيدن اجل و گذشتن وقت تدارك ، و ديگر تراكم ظلمت‌هاى