] صفت هيجدهم ، دروغ گفتن است . و آن از جمله‌ى گناهان كبيره ، بلكه قبيح‌ترين گناهان است و صفتى است كه آدمى را خوار و بى آبرو و بى اعتبار مىكند و سرمايه‌ى انفعال و خجالت و سياه رويى دنيا و آخرت است و آيات و اخبار در مذمّت و خباثت اين صفت بسيار است . و در حديث نبوى صلى الله عليه و آله است كه : « هر گاه مؤمنى بدون عذر شرعى دروغى بگويد ، هفتاد هزار فرشته بر او لعنت مىكنند و از دل او گندى بلند مىشود تا به عرش مىرسد و حق تعالى به سبب آن دروغ گناه هفتاد زنا بر او مىنويسد كه آسان‌ترين آن‌ها زنايى است كه با مادر خود كرده باشد » . « 2 » و از اخبار ديگر مستفاد مىشود كه : « مؤمن دروغ‌گو نمىباشد . و بنده ، مزه‌ى ايمان را نمىيابد تا دروغ را ترك كند . و دروغ روزى را كم مىكند . و دروغ بدتر از شراب است » . « 3 » و حال آن كه كليد قفل‌هاى معاصى شراب است . و از حضرت عسكرى عليه السلام مروى است كه : « جميع اعمال خبيثه در خانه‌اى است و كليد آن خانه دروغ است » . « 1 » و بدان كه بدترين انواع دروغ ، دروغ بر خدا و رسول است و كافى است در مذمّت آن كه مبطِل روزه است . و بالجمله اخبار در حرمت و خباثت دروغ بسيار است ، و لكن در چند مقام تجويز شده : در مقام دفع مفسده ، و مقام اصلاح ، و مقام جهاد و حرب ، و در مقامى كه زن چيزى از