فايده گرسنگى مقابلى كند ؛ پس بر شكم پرستان لازم است كه درصدد علاج خود برآيند و و آفات شكم و فوايد گرسنگى و آيات و اخبار متعلّقه به اين مقام را ملاحظه نمايند و طريقهى انبيا و ائمّه و اكابر علما و عرفا را متابعت كنند و ببينند كه هر كس به جايى رسيد ، بى زحمتِ گرسنگى نبود .
« اندرون از طعام خالى دار * تا در او نور معرفت بينى
تهى از حكمتى به علّت آن * كه پُرى از طعام تا بينى « 1 » »
و نيز تأمّل كنند كه آيا شركت و مشابهت با ملايكه افضل است ، يا مشاركت با بهايم ! شعر :
چو انسان نداند به جز خورد و خواب * كدامش فضيلت بود بر دواب « 2 »
* * *
فرشته خوى شود آدمى به كم خوردن * و گر خورد چو بهايم ، بيوفتد چو جماد « 3 »
و امّا پيروى شهوت فَرج و حرص بر جماع . پس شكّى نيست كه صاحب آن از سلوك طريق آخرت مهجور بلكه بسا باشد كه قوّهى شهويّه غلبه نمايد و قوّت دين را مضمحل و خوف خدا را زايل نموده ، آدمى را به ارتكاب فواحش بدارد . و اگر كسى را قوّهى واهمه غالب باشد ، اين شهوت او را به عشق بهيمى منجر مىسازد . و آن ناخوشيى است كه عارض دلهاى بيكار كه از محبّت خدا خالى و از همّت عالى برى باشند مىشود . و بر كسى كه دشمن خود نباشد لازم است كه خود را از مبادى شهوت كه فكر و نظر كردن و خلوت نمودن و سخن گفتن باشد محافظت نمايد .
هامش
( 1 ) . سعدى ، گلستان ، باب دوم - در اخلاق درويشان ، حكايت 21 ، ص 157 .
( 2 ) . همان ، باب اول در عدل و تدبير و راى ، حكايت 15 ، ص 90 .
( 3 ) . همان ، باب هفتم - در تأثير تربيت ، حكايت 18 ، ص 344 .