( 2 ) - در بارهء « نهج البلاغهء » فيض الاسلام اصفهانى ، و « شرح نهج البلاغهء » شيخ محمّد عبده مصرى ، در پايان جلد دوّم توضيحى آمده است نگريسته شود .
( 3 ) - از جلد سوّم به بعد ، چاپ « شرح عبده » ، با چاپ مورد استفاده در جلد 1 و 2 ، تفاوت دارد ، مورد نظر باشد .
( 4 ) - در كتاب « وسائل الشّيعه » ، در چاپى كه اغلب از آن نقل كردهايم ( چاپ 20 جلدى قديم ) ، در مواردى ، شماره اى كه پشت جلد خورده است با شمارهء صفحهء عنوان فرق دارد ؛ و اين سهل انگارى غير قابل گذشت ، كتاب شريفى چون « وسائل » را ضايع كرده است . بهر حال ، خوانندگان بايد به اين جهت نيز توجّه داشته باشند .
( 5 ) - بسيارى از مدارك و مآخذ كتاب ، پس از استفادهء ما از آنها ، در جمعآورى نخست ، به چاپهاى مصحّح و منقّح رسيده است ، و اگر غلطهايى داشته ، حتى الامكان تصحيح شده است .
البتّه اين چاپهاى تحقيقى در طول زمانى چندين ساله انجام يافته ، و برخى ، پس از چاپ شمارى از جلدهاى « الحياة » منتشر گشته است ، و در بارهء همهء مآخذ هم هنوز اين كار صورت نگرفته است . با اين حال ، اين چگونگى ، به اصل موضوعات و مسائل زيانى نمىرساند ، بويژه آنكه ما همهء فصول كتاب را با آيات « قرآن كريم » آغاز كردهايم ، و مطالع فصلها را با تشعشع هماره گستر وحى آسمانى ، فروغزاد ساختهايم ، و همواره كوشيدهايم تا در فضاى خالص قرآنى حركت كنيم ، و حديث را - چنان كه واقع هم جز اين نيست - شرح و تفسير حقيقى كتاب خدا بشمار آوريم .
( 6 ) - با اين همه ، در مورد كتابهايى از مآخذ ما ، كه به چاپهاى تحقيقى و علمى رسيده است ، خوانندگان فاضل مىتوانند ، احاديث منقول را با آنها نيز تطبيق كنند . چنان كه اميد است در چاپهاى بعدى متن و ترجمهء « الحياة » ، هر كدام از مآخذ كه چاپ تحقيقى شده است ، به آن چاپها ارجاع داده شود .
الحياة ( فارسي ) — صفحة 770
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٧٧٠