شناساندن آن به مردم مىپردازيم . اين موضوعى حايز اهميّت است كه مكرّر در بارهء آن يادآورى كردهايم « 1 » ، زيرا كه نقشى قاطع در همهء قضاياى آدمى در زندگى - از مادّى و روحى - دارد ، پس روا نيست كه در اذهان چنين فهميده شود كه « عدالت » يك مفهوم سياسى محض است و به صورت كلَّى يا غالب فقط به دستگاه حاكم سياسى و مقامات مسئول آن باز مىگردد ؛ نه ، چنين نيست ، بلكه پيش از هر چيز امرى اقتصادى است و مربوط به حاكمان اقتصادى و سلاطين بازار ؛ البته سياستمداران نيز عدالت را فرو مىگذارند و در اغلب اوقات - به انگيزه هاى مادّى يا اقتصادى - به فراهم آوردن مال فراوان و ستم كردن به مردم مىپردازند .
در هر حال اين مطلب را نيز فراموش نكنيد كه « عدالت قضائى » و نقش روحيّات مشتغلان به آن ، از لحاظ طرز تفكَّر و جهتگيريهاى آنان ، ( و گرايش خود يا بستگان و نزديكانشان به مال و امكانات و رفاه ) ، در زندگى توده ها حايز اهميّت فراوان است .
و از آنرو كه از بين بردن ستم اقتصادى در قضاياى زندگى و تغيير آن حايز اهميّتى بزرگ است ، مىنگريم كه پيامبران « ع » از همان ابتداى رسالتشان از دو ناحيه به اين امر مىپردازند :
اوّل : قطع رابطه با ثروتمندان و مترفان ، با ترك قبول نفقات و اموال از ايشان * ( ( . . . وَيا قَوْمِ ! لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه مالًا ) * « 2 » اى مردم ! براى اين كار ( رسالت و ابلاغ فرمان خدا ) از شما مزدى نمىخواهم ) . دوم - درست كردن روابط مالى و كيفيّت دادوستد و پيوستگيهاى اقتصادى در ميان مردم ، با كشيدن مهار هوسهاى سركش متجاوزان ، از اهل پيمانه و ترازو ، و كسانى كه بر بازارها تسلَّط و فرمانروايى دارند .
هامش
« 1 » . در باب 11 ، فصلى خاصّ « طاغوت اقتصادى و اقتصاد طاغوتى » ( فصل 7 ) آمده است ، كه بحتم ملاحظه خواهيد كرد ( جلد سوّم / 326 - 367 ) .
« 2 » . « سورهء هود » ( 11 ) : 29 ؛ نيز « سورهء انعام » : 90 ؛ « سورهء هود » ( 11 ) : 51 ؛ « سورهء يس » ( 36 ) : 21 ؛ « سورهء شورى » ( 42 ) : 23 ؛ « سورهء قلم » ( 68 ) : 46 .