تجاوز مالى مىشود كه مكرّر به آن اشاره كردهايم . آرى ، هر كس به تجربه و عيان از قضاياى زندگى آدمى و مسائل آن در افراد و جامعه ها و محيطها با خبر باشد ، آشكارا مىداند كه همهء مفاسد - به صورت مستقيم و غير مستقيم - از زندگى تكاثرى و اترافى و استمرار آن و تفوّقيابى ارزشهاى باطل آن بر زندگى اجتماع برمىخيزد .
و كدام چيز براى توده ها زيانبارتر از پيدا شدن و سرورى كردن گروهى مستكبر برترى طلب بىتعهّد و گردنكش است كه « حرث » و « نسل » زمان خود را تباه مىكنند و هرگز به اصلاح نمىپردازند . . . و كدام مصيبت از اين طاغوتهاى اقتصادى بزرگتر است كه امام علىّ بن الحسين سجّاد « ع » ، در بارهء ايشان چنين مىفرمايد :
« مصيبتكم الطَّواغيت من أهل الدّنيا ، المائلون إليها « 1 » . . .
. . . ( 1 ) مايهء مصيبت شما ( در زندگى ) ، طاغوتان اهل دنيا و دنيا دوستانند . . . » ؟ و از همين جاست كه قرآن كريم تكاثر را مايهء لهو و طغيان دانسته است . و اما آنچه در احاديث و اخبار در بارهء بدى « تكاثر » و لزوم طرد كردن آن آمده است ، چندان فراوان است كه مپرس . « 2 » و شايسته است در اينجا كلام علَّامهء گرانقدر ، صاحب تفسير « الميزان » را نقل كنيم كه به صورت اجمالى نظرها را به طرف مفاسد ياد شده متوجّه ساخته است ، و در اين بيان و جهتگيرى ، آنچه از تعاليم حياتى قرآن كريم دريافته آورده است :
« . . . هيچ مايهء فسادى براى اجتماع همچون تعدّى مالى نيست ، چه مهمترين چيزى كه جامعهء انسانى براساس آن قوام پيدا مىكند . همان جهت مالى است كه خدا آن را قيام ( مايهء بر سر پا بودن زندگى ) مردمان قرار داده است ؛ پس همهء بزهكاريها و بديها و جنايتها و تعدّيها و
هامش
« 1 » . « امالى مفيد » / 117 ، نيز فصل 7 ، از باب 11 ، ( جلد سوّم / 326 - 367 ) .
« 2 » . فصلهاى بسيارى كه در « باب 11 » در بارهء اين موضوع ، و آن همه آيات و احاديثى كه براى آگاهانيدن توده ها آوردهايم ، با دقت و مكرّر ملاحظه شود ( جلد سوّم و چهارم ) .