سو ، و مزد و درآمد او از سوى ديگر ، و اعمال آن در همهء كارها و مشاغل ( 4 ) .
- در مبلغ درآمد و مزد ، و مقدارى كه كارگر ، بنا بر تراز اجتماعى و معيشتى ، بدان نيازمند است ( 5 ) .
- در مقدار مالكيّت و گرد آمدن مال در نزد هر فرد ( 6 ) .
- در مقدار مصرف و بهره بردارى از موهبتها براى هر فرد ( 7 ) .
- در كميّت توليد واردات ( 8 ) .
- در كيفيّت توليد و واردات ( 9 ) .
- در عرضه و تقاضا ( 10 ) .
- در نرخگذارى و نظارت شديد بر آن ( 11 ) . « 1 » - در ترازهاى معيشتى براى همهء مردم ، حتى در امور بهداشتى ( 12 ) .
- در ديگر نيازهاى حياتى كه مردمان به آنها مىپردازند ، مانند سفر و استراحت ( 13 ) .
- در امكانيّات معنوى همچون طلب علم و گسترش تربيت ( 14 ) .
- در اشغال مراكز و شئون اجتماعى و سياسى ( 15 ) .
و رجال اجتماع و حاكميّت و مديران مؤسّسه هاى اجتماعى بايد اين را بدانند كه از مهمترين عواملى كه قوام اقتصادى را مىشكند و آن را به گودال تلاشى و سقوط در مىافكند ، انحراف از اصل « توازن » است .
و گرانى و تورّم از نمونه هاى اين انحراف است . گرانى يكى از اسباب اضطراب اجتماعى و بىبندوبارى اقتصادى ، و سقوط معيشتى ، سپس سقوط فرهنگى و اخلاقى و بريدن مردم است ، و از پيامدهاى آن ، از
هامش
« 1 » . نرخگذارى آزاد و پذيرفتن آن در جامعه اى كه هنوز « تربيت قرآنى » در آن رسوخ نكرده است ( و تاجران و كاسبان آن - اغلب - مردمى متّقى نيستند ، كه فقط حق را بدهند و حق را بگيرند ، و كاسبان آن - بواقع - همه حبيب الله نيستند ، بلكه حبيب منفعت و سودند ) ، به حق ظلمى بزرگ و ستمى بس سنگين است كه بر توده مىرود ، و دسترسى بجايى ندارند و پناهى نمىيابند . به آيات و احاديثى كه در بارهء تاجران و كاسبان - با لحنى بسيار تند - رسيده است مراجعه كنيد ( جلد پنجم / 551 - 600 ) .