كالاها و داروها و ديگر نيازمنديهاى انسان در جاى معيّنى گرد هم نيامده است . و خداوند متعال از آن جهت آنها را چنين آفريده و قرار داده است كه سبب فعاليّت مردمان باشد و آنان را به شناخت يك ديگر و معامله كردن و به سفر رفتن به سرزمينهاى ديگر و آگاه شدن از آنچه خدا به ايشان عنايت كرده است ، و نيازمنديهاى ديگرى كه ذكر آنها لزومى ندارد ، برانگيزد .
با توجّه به آنچه گفته شد ، لازم است كه در همهء نواحى و مناطق كسانى باشند كه ارزاق و كالاهايى را كه در محل نيست از جاهاى ديگر وارد كنند و در اختيار همگان قرار دهند . و اين واقعيتى آشكار است كه اگر واردات منطبق با اصول توازن و ميانه روى و محدود در چارچوب آنها نباشد ، ممكن است با كمترين چيزى به گونه هايى از ظلمهاى معيشتى و تورّم و احتكار و نرخگذارى ظالمانه و نظاير اينها منجر شود .
و زيانهايى كه از اين راه بطور قطع به اجتماع مىرسد ، بر هيچ كس پوشيده نيست ، بلكه در اين روزگار محسوس است و مجرّب .
به همين جهت است كه در احاديث بازرگانان و دادوستدكنندگان ، مورد مذمّت قرار گرفته و به القاب « خائنان » و « فاجران » و « گرگان » ملقّب شدهاند ، و از جملهء ايشان كسانى كه متّقى و پرهيزگارند ( و چه اندازه شمارهء آنان اندك است ! ) استثنا گشتهاند . مولا امير المؤمنين « ع » فرموده است :
« إنّ الله عزّ و جلّ ، يعذّب ستّة بستّة . . . و التّجار بالخيانة « 1 »
( 1 ) خداى بزرگ شش گروه را به شش عمل معذّب مىدارد . . . و تاجران ( اهل معامله ) را به خيانت . . . » . و در ميان آنان گروههايى به وارد كردن كالاهاى تجمّلى اشتغال دارند ، و با تبليغات باطل و به وجود آوردن تقاضاهاى كاذب مردمان را به خريدن آنها برمىانگيزند و مايهء زيان ايشان مىشوند و به مكيدن خون آنان مىپردازند ، و بىبندوبارى و فساد و رشوه رشوه گيرى و رشوه دهى را در ميان خلق رواج مىدهند ، و اقتصاد سالم را از بين مىبرند ، و آن را به نظامى تورّمى و خانه برانداز تبديل مىكنند . و اين همه براى آن است
هامش
« 1 » . « خصال » 1 / 325 ، نيز فصل 8 ، از باب 11 ( جلد سوم / 368 به بعد ) .