، و اين تعليم صادقى درخشان بزرگ ، « توحيد » و « عدل » را از مهمترين اركان اصلاح جامعهء انسانى دانسته ، و آن دو را در ذكر مقدّم بر چيزهاى ديگر قرار داده است ؛ و توحيد را توحيدى با بينش و از راه دلايل و شواهد توصيف كرده ، و عدل را آنچه بايد در حق عموم مردم اجرا شود دانسته است . و چه اندازه مايهء تأسّف است كه از چنين تعاليمى كليدى ( باصطلاح روز ) غافل ماندهايم ! غافل ! . . .
بنيادگذارى دو اصل بزرگ براى بر پاى ماندن دين
اوّل : انقلاب بدون تغيير ( دگرگونسازى ماهيّت روابط حياتى و معيشتى ) ، شدنى نيست !
100
الإمام علي « ع » - ممّا قاله بصدد ردّ قطائع عثمان : و الله ، لو وجدته قد تزوّج به النّساء و ملك به الإماء لرددته ، فإنّ في العدل سعة ؛ و من ضاق عليه العدل فالجور عليه أضيق . « 1 »
( 1 ) امام على « ع » - از سخنان آن امام در بارهء ردّ « قطايع عثمان » به بيت المال : به خداى سوگند اگر بفهمم كه با آن اموال زنانى را به ازدواج در آورده يا كنيزانى را مالك شدهاند آنها را فسخ مىكنم ، زيرا كه دامنهء عدالت فراخ است .
و آن كس كه عدل در نظر او تنگ نمايد ، ستم بر او تنگتر خواهد بود . ، اين سخن را امام علىّ بن ابى طالب « ع » ، در دوّمين روز از بيعت با او در مدينه فرموده است . شيخ محمّد عبده مصرى در شرح اين سخن مىگويد : « قطائع عثمان : زمينهايى است كه آنها را به اشخاص هديه كرده بود » .
هامش
« 1 » . « نهج البلاغه » / 66 ؛ « عبده » 1 / 42 .