تجاوزها بپردازد : . . . ( 1 ) راهها همى هويداست ، و نشانه هاى دين همى برپا ؛ بدان كه برترين بندگان خدا نزد او پيشوايى است دادگستر ، هدايت يافته و هدايتگر ، كه سنّتى را كه در نزد مردم شناخته است بر پا دارد ، و بدعتى را كه براى مردم ناشناخته است بميراند . سنّتها بسى روشن و نشانه هايش هويداست ، و بدعتها آشكار است و نشانه هايش معلوم . و بدترين مردم در نزد خدا حاكمى است ستمگر ، هم خود گمراه و هم موجب گمراهى ديگران . او سنّتهاى مورد عمل را مىميراند ، و سنّتهاى مرده را زنده مىكند .
من از رسول خدا « ص » شنيدم كه مىفرمود : « در روز رستاخيز پيشواى ستمگر را بياورند ، و او را نه يارى بود و نه عذرخواهى ، پس در آتش دوزخش دراندازند ؛ و در آن چنان چرخ بخورد كه سنگ آسيا مىچرخد ، و سپس او را در ته دوزخ به بند مىكشند » .
م - عدالت ، هنگامى كه مردم گمان كنند ، تبعيض و بيعدالتى ، و چپاول منابع در آمد ، و بلعيدن بيدينانهء اموال عمومى ، بوسيلهء ساكنان « حاشيه هاى امن » پديد آمده است ، حاكم بايد به مردم توضيح دهد ، و از جامعه عذرخواهى كند ، و اين فساد عظيم را ريشه كن سازد ، و « افشاگرى » كند نه « اخفاگرى »
60
الإمام علي « ع » - في العهد الأشتريّ : . . . و إن ظنّت الرّعيّة بك حيفا فأصحر لهم بعذرك ، و اعدل عنك ظنونهم بإصحارك ؛ فإنّ في ذلك رياضة منك لنفسك ، و رفقا برعيّتك ، و إعذارا تبلغ به حاجتك من تقويمهم على الحقّ . « 1 »
( 2 ) امام على « ع » - اگر رعيّت بر تو گمان ستم برد ، آشكارا عذر خود را نزد آنان بيان كن ، و با اين كار از بدگمانيشان در آر ! اين كار براى تو رياضت ( و
هامش
« 1 » . « نهج البلاغه » / 1026 ؛ « عبده » 3 / 116 .