استفاده مىكنند - و آن نيز متعلَّق به همگان است - كاملا رسيدگى كنند ، تا ستم و ستمگرى در ميان مردم رواج پيدا نكند .
و از اين جمله است لزوم نرخگذارى به سود توده ها ، چه توليدكنندگان و واردكنندگان اجناس از همهء آنچه اشاره شد و از انواع فرصتها بهره بردارى مىكنند . و البته هر كس سود مىبرد غرامت را نيز بايد بپردازد ، پس بر حكومت لازم است كه نرخ اجناس را به گونه اى تعيين كند كه - اگر چه به صورتى نسبى - باز دارندهء از ظلم و تجاوز باشد .
( 7 ) - بر حيوانات نيز هيچ گونه ظلم نرود ، و در بارهء آنها نيز « عدالت » اجرا شود ، و آب و گياهشان دير نشود . . .
( 8 ) - مأموران حكومت در گرفتن مال زكات از زكات دهندگان ، در برابر آنان مؤدب باشند ، و پيشتر سلام كنند ، و داخل خانه و زندگيشان نشوند .
و چه حسّاس و هيجان خيز ، و چه اوجدهنده و انسانيّت آموز است كه ولىّ خدا ، براى شترى كه پايش آسيب ديده ، يا بچه شترى كه جزو اموال زكاتى براى بيت المال برده مىشود و ممكن است به كم شيرى دچار شود نگران باشد ، كه مبادا بر آن حيوانات سخت گذرد ، يا لحظه هايى ديرتر به آب برسند ، و بطور كلَّى ، از حيوان ناتوان يا بيمار ، پرستارى به عمل نيايد ! 2 - و آنچه در اين فصول آمده است نيز بر جهتگيريهاى انسانى اسلام در امور زير تأكيد مىكند :
( 1 ) - رعايت كردن « مساوات » .
( 2 ) - رسانيدن حقوق مردم به دست ايشان .
( 3 ) - جلوگيرى از خيانت در اموال دولتى و زيان رساندن به آنها .
( 4 ) - واداشتن كارمندان مسئول به اينكه در بارهء مصرف كردن اموال عمومى جانب احتياط را - بطور مؤكَّد و دقيق - مراعات كنند .
( 5 ) - جلوگيرى از آنكه مسئولان امور تمايل به بهره بردارى از
الحياة ( فارسي ) — صفحة 483
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٤٨٣