( 17 ) - نظر صاحب « مصباح الفقيه » در بارهء « حقّ معلوم » و لزوم پرداخت آن به دلايلى ديگر كه برخى از آنها را ياد كرده است ، ما را بر آن تشجيع مىكند كه اين موضوع ( زكات باطنه ) و حكم آن را از نو مورد رسيدگى و تنقيح قرار دهيم ، با ملاحظات مهم ديگرى كه براى فتوى به « وجوب » آن هست ، اگر چه اين وجوب محدود و مربوط به احوال و جاهاى خاصى باشد ، و به همان حدود هم محدود گردد ؛ و اگر چه اين پژوهش فقهى و علمى به آن منجر گردد كه براى اداى اين زكات بايد مبالغى پياپى و بسيار پرداخت شود ، هر جا - در نواحى مختلف - ملاك وجوب تحقّق يافت ، كه مؤيّدهايى هم داريم ، از جمله :
- سخن سيّد مرتضى ، - سخن شيخ طوسى ، - سخن شيخ انصارى ، - احتياط صاحب « ذخيره » ، - سخن شيخ صدوق ، - استحباب كاملا مؤكَّد صاحب « جواهر » ، - و پيش از همه آيات و احاديث صريح اين مقوله . . .
( 18 ) - و ما را نيازى به آن نيست كه در اينجا از اهميّت توازن مالى و اقتصادى در مردم و رساندن امكانات گوناگون به دست نيازمندان ، و بالا بردن تراز معيشتى آنان ، و رساندنشان به ديگران ، « 1 » و نقش اين امر در استوارى ايشان در دين و عمل كردن به احكام آن سخن بگوييم . « 2 » چه به خوبى آشكار است كه اگر توازن ياد شده وجود پيدا نكند ، تعادل نفسى در افراد به وجود نخواهد آمد - نه در نيازمندان و نه در بىنيازان
هامش
« 1 » . در اين باره ، در « نگاهى به سراسر فصل » 46 ، از اين باب سخن گفتهايم ، ( در همين جلد / 557 - 599 ) .
« 2 » . چنان كه در احاديث و اخبار رسيده است ، و اين دو باب از كتاب « الحياة » ، سرريز است از نمونه هايى از اين احاديث و اخبار .