4 - فقر پديد آمده از نظامهاى اقتصادى قلَّابى ، همچون نظامهاى سرمايه دارى و تكاثرى كه بر مبناى حريّت اقتصادى چنان به وجود آمده است كه متكاثران بتوانند به صورتهاى گوناگون ثروتهاى توده ها را غارت كنند ، و بار كمرشكن تورّم را بر گردهء جامعه بگذارند .
5 - فقر پديد آمده از مصرف نامتوازن و اتراف و اسراف و اتلاف .
6 - فقر پديد آمده از ضعف تربيت و رواج يافتن بيكارى و تنبلى در ميان مردم .
7 - فقر پديد آمده از رواج بىبند و بارى اخلاقى .
8 - فقر پديد آمده از حوادث طبيعى همچون خشكسالى و سيل و زلزله .
9 - فقر پديد آمده از حوادث اجتماعى ، همچون جنگ و شيوع بيماريها .
10 - فقر پديد آمده از ستمكارى بعضى از مردم به بعضى ديگر ، همچون ربا و احتكار و گرانفروشى .
11 - فقر پديد آمده از عوامل آب و هوايى و اقليمى و مناسبتهاى جغرافيايى در پاره اى از سرزمينها .
12 - فقر پديد آمده از نفوذ استعمار در كشورها و تحميل كردن تسلَّط خود بر كشورى يا قومى به صورتى غير آشكار ، و ايجاد بازارهاى مصرف كاذب .
13 - فقر پديد آمده از چپاول كانهاى يك كشور يا قوم ، و به غارت رفتن منابع و ثروتها و موادّ خام آنان .
14 - فقر پديد آمده از فقدان عدالت اجتماعى و اقتصادى و ترك همبستگيها و همكاريهاى لازم در ميان مردم .
15 - فقر پديد آمده از عوامل طبيعى همچون پيرى و ناتوانى از انجام كار و نقص عضو و بيمارى و از دست دادن سرپرست خانواده و نظاير اينها .
و از همهء اين اقسام فقر ، زكات - با مقدار محدود خود - تنها مىتواند به كار اصلاح بعضى از اين اقسام بپردازد . . . و گر نه فقر گسترده
الحياة ( فارسي ) — صفحة 420
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٤٢٠