و در باب دوّم ، اخبار مربوط به واجب بودن زكات در ديگر حبوبات را نقل كرده و ظاهر عنوان وى وجوب است . « 1 » و آنچه در نزد فقهاى ما - رضوان الله عليهم - مسلَّم است ، وجوب زكات در چيزهاى نهگانهء معروف است . قولى به وجوب زكات در مال التّجاره نيز آمده است . علَّامهء حلَّى در كتاب « المختلف » گفته است : « علماى ما در مال التّجاره دو قول دارند ، بيشتر آنان زكات آن را مستحب مىدانند ، و ديگران واجب » « 2 » . شيخ الطَّائفهء طوسى در كتاب « المبسوط » فصلى با اين عنوان دارد : « آيا به مال التّجاره زكات تعلَّق مىگيرد يا نه ؟ » و گفته است :
« به گفتهء بيشتر فقها ، زكات مال التّجاره واجب نيست ، بلكه مستحب است ، و گروهى از فقيهان زكات آن را واجب مىدانند » ؛ « 3 » پس در اين باره به كتابهاى فقه رجوع كنيد . در يكى از كتب فقهى چنين آمده است :
« . . . بسا هست كه بر خاطر چنان مىگذرد كه زكات ، از آن جهت كه مالى دينى است و در همهء اديان - و از جملهء دين اسلام - تشريع شده است ، و براى تأمين شئون اقتصادى و رفع نيازهاى حكومت دينى و پيروان آن در همهء زمانها و مكانهاست ، و دين اسلام دينى است فراگير براى عموم مردم و در همهء زمانها تا روز قيامت ، نيز اموال عمومى و منابع ثروت بر حسب اعصار مختلف تحوّل و تطوّر پيدا مىكند ، ناگزير لازم بوده است كه اصل حكم زكات و تشريع آن در قرآن كريم - كه به منزلهء قانون اساسى اسلام است - بيايد ، ليكن چون موارد زكات بر حسب زمانها و مكانها تغيير مىپذيرد ، تعيين آنها محوّل به حكومت اسلامى باشد ، تا بر طبق منابع ثروت مردم و بر حسب احتياج براى مصارف لازم مقرّر دارد . اين چيزى است كه به ذهن مىرسد . و شما مىنگريد كه قرآن كريم در بسيارى از آيات از وجوب زكات با تأكيد
هامش
« 1 » . شيخ انصارى مىگويد : « وجوب « زكات » در « حبوبات » ، در بسيارى از اخبار آمده است ، مانند حديث به درجهء صحيح رسيدهء زراره : «
ما كيل بالصّاع فبلغ الأوساق فعليه الزّكاة
هر چه با پيمانهء كشيده شود و به اندازهء يك بار شتر برسد زكات دارد » - ( كتاب الزّكاة / 43 ، از چاپ سنگى ) .
« 2 » . « مختلف الشّيعه » - علَّامهء حلَّى 1 / 179 .
« 3 » . « مبسوط » 1 / 220 .