نگاهى به سراسر فصل
انفال - بطور كلى و بعنوان اوّلى - از منابع مالى حكومت اسلامى ( امام ) است ، از جهت هزينه هايى كه براى حكومت ضرورت دارد . و مقصود از انفال اينهاست :
1 - كانها ( معادن ) .
2 - بيشه ها .
3 - ارتفاعات كوهها و آنچه در آنهاست ( مراتع ) .
4 - درون درّه ها .
5 - زمينهاى موات .
6 - زمينهايى كه صاحبى ندارد .
7 - زمينهايى كه صاحبان آنها نابود شدهاند .
8 - زمينهايى كه بدون جنگ به دست آمده است .
9 - املاك پادشاهان ، و خالصه هاى ايشان كه غصبى نبوده است .
10 - ميراث كسى كه وارثى ندارد ؛ و نظاير اينها .
در اين باره به كتابهاى فقه نيز رجوع شود .
تعاليم اسلامى بر اين صراحت دارد كه معادن از انفال است ، و آنها در تصرّف حكومت اسلامى قرار مىگيرد و حكومت به بهره بردارى از آنها مىپردازد و درآمد آنها را به مصرف رفع نيازمنديهاى مسلمانان نيازمند مىرساند . و از آن جهت چنين است كه حكمت خلقت موادّ كانى و ذخيره شدن آنها در زير زمين ، همانا بهره گيرى عموم مردمان از آنها در زندگى خويش در سراسر تاريخ است . امام صادق « ع » به اين مطلب تصريح كرده ، و هنگام سخن گفتن در بارهء معادن و آنچه از آنها بيرون مىآورند چنين فرموده است :
« . . . ممّا يستعمله النّاس في مآربهم ، فهل يخفى على ذى عقل أنّ هذه كلَّها ذخائر ذخرت للإنسان في هذه الأرض ، ليستخرجها فيستعملها عند الحاجة إليها « 1 »
( 1 ) چيزهايى است كه
هامش
« 1 » . « بحار » 3 / 128 .