سند - كوچك يا بزرگ - و مدّت پرداخت وام ، خسته شويد ، ( 1 ) كه اين در نزد خدا عادلانه تر و براى شهادت دادن استوارتر ، و نزديكتر است به آنكه گرفتار شك نشويد ؛ مگر اينكه معامله ، مربوط به داد و ستدى نقدى و دست به دست باشد ، كه اگر آن را ننويسيد گناهى بر شما نيست . و در خريد و فروش با يك ديگر نيز گواه گيريد ؛ و مبادا نويسنده و گواه ( به گونه اى ) زيان بينند ، « 1 » و اگر چنين كنيد ، نشانهء نافرمانى ( و انحراف ) شماست ، و از خشم خداى بپرهيزيد ، و خدا به شما مىآموزد ، و خدا به همه چيز داناست ، 3 * ( وَإِنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كاتِباً ، فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ ، فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَه ، وَلْيَتَّقِ الله رَبَّه ، وَلا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ ، وَمَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّه آثِمٌ قَلْبُه ، وَالله بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ) * « 2 » اگر در سفر باشيد و نويسنده اى نيابيد ، چيزى به گروگان گيريد ؛ پس اگر يكى از شما ديگرى را امين بداند و امانتى به وى سپارد ، آن كس كه امين دانسته شده است بايد امانت را باز پس دهد ، و از خداى پروردگار خويش بترسد . و شهادت را كتمان مكنيد ، كه هر كس آن را كتمان كند ، دلى ، گناهكار دارد ، و خدا به آنچه مىكنيد داناست ، شيخ طبرسى مىگويد : « سپس خداوند سبحان ، حكم وثيقه گرفتن به رهن را به هنگامى كه وثيقه از راه شاهد گرفتن در دسترس نباشد ، بيان كرده و فرموده است : * ( « وَإِنْ كُنْتُمْ » اگر شما متداينان و معامله كنندگان ، * ( « عَلى سَفَرٍ » در سفر باشيد ، و نويسنده اى براى سند ، يا
هامش
« 1 » . يا « مبادا نويسنده و گواه زيان رسانند ، با كم نوشتن ، يا بد گواهى دادن ) - « مجمع البيان » 2 / 398 - 399 .
« 2 » . « سورهء بقره » : 283 .