در طلب مال كوشش كند و در نزد او مقدارى فراوان از آن گرد آيد ، بر وى لازم است كه خود را از اين گرفتارى سنگين ( مالكيّت كلان ، تكاثرى ) به مدد هزينه گذاريهاى لازم فردى و اجتماعى خلاص كند ، چنان كه در قرآن كريم چنين آمده است : « * ( وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ الله وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ) * « 1 » در راه خدا انفاق كنيد و خويشتن را به دست خود به مهلكه ميندازيد » ؛ و چنان كه امام على بن ابى طالب « ع » فرموده است : «
. . . و أمسك من المال به قدر ضرورتك ، و قدّم الفضل ليوم حاجتك « 2 »
( 2 ) از مال به اندازهء لازم نگاه دار ، و فزونى را براى روز نيازمندى خويش از پيش بفرست » . و فرموده است :
« ليس الخير أن يكثر مالك و ولدك . . . « 3 »
( 3 ) خير در آن نيست كه مال و فرزندت زياد شوند » . و امام صادق « ع » فرموده است : «
ما كثر مال رجل قسط إلَّا عظمت الحجّة لله عليه ، فإن قدرتم أن تدفعوها عن أنفسكم فافعلوا . فقالوا له : يا ابن رسول الله بما ذا ؟ قال : بقضاء حوائج إخوانكم من أموالكم . . . « 4 »
( 4 ) مال هيچ كس افزون نمىشود مگر اينكه حجّت ( مؤاخذه ) خدا بر او گرانتر مىشود . پس اگر مىتوانيد اين حجت ( و مؤاخذه ) را از خود دور سازيد چنين كنيد .
گفتند : اى فرزند رسول خدا ، چگونه ؟ فرمود : با برآوردن نيازهاى برادرانتان با اموال خود . . . » .
و چون فزونى مال انفاق شود ، اين انفاق جامعه را به آنجا سوق مىدهد كه سطوح معيشت در آن براى توده ها به يك ديگر نزديك گردد ، و تفاوتهاى جهنّمى از ميان برود . و در تعاليم اسلامى اين سخن امام صادق « ع » آمده است : «
من بنى فوق مسكنه ، كلَّف حمله يوم القيامة « 5 »
( 5 ) هر كس بيش از اندازهء سكونت خود خانه بنا كند ، روز قيامت بايد آن را همچون بار بر دوش كشد » ، پس مقدار زيادتر را به ديگران بدهيد .
هامش
« 1 » . « سورهء بقره » : 195 .
« 2 » . « نهج البلاغه » / 871 ؛ « عبده » 3 / 23 .
« 3 » . « سفينة البحار » 1 / 433 .
« 4 » . « امالى » شيخ طوسى 1 / 309 .
« 5 » . « وسائل » 3 / 587 .