در پايان « فصلهاى دهگانهء انفاق » و فصل « تعاون اجتماعى و نمونه هايى از آن » ، شايسته ديديم كه به يادها آوريم كه يكى از راههاى مهمّ « انفاق » و « هزينه گذارى ماندگار » ، موضوع « وقف » است ، بويژه كه اين هزينه گذارى و صرف مال هماره باقى است و در روزگار ماندگار مىماند ، و پيوسته جامعه و افراد آن - نسل در نسل - از آن بهره مىبرند . پس كسانى كه - به هر اندازه - توانايى دارند نبايد از اين خير ماندگار و ثواب پيوسته غافل شوند .
البته توانگران و كسانى كه مىخواهند چيزى يا زمينى يا باغى يا مالى را وقف كنند ، بايد با درايت و كفايت به اين كار بپردازند ، و اگر شرطهايى مىگذارند شرطهايى باشد عملى و مؤثّر در جهت رشد انسانى ، و پيشرفت اجتماعى ، و اعتلاى اسلامى .
و - چنان كه برخى از فاضلان و عالمان نيز ياد كردهاند - وقف مىتواند داراى فايده هايى بس مهم و سازنده و آثارى گوناگون و تكامل آفرين باشد :
1 - ايجاد اشتغال .
2 - زدايش فقر .
3 - نشر فرهنگ .
4 - تعديل ثروت ( مبارزه با تكاثر و تفاخر و . . . ) 5 - نبرد با حرص درونى و رسيدن به تعالى روحى .
6 - صرفه جويى و تعميم در بهره مندى .
7 - از ميان بردن برخى از تنشها و تشنّجهاى اجتماعى .
8 - تبديل « چيزهاى فانى » ( مال ، خانه و ديگر امكانات معيشت ) به « پاداشهاى باقى » ( باقيات الصّالحات ) .
9 - نشر محبّت و نشان دادن علاقهء گذشتگان به آيندگان و اهميّت « انسانى - الهى » آن .
10 - دعا و طلب آمرزش آيندگان براى رفتگان .
نيز بايد دقّت شود كه در هر جا و هر مناسبت چه چيز - در حال
الحياة ( فارسي ) — صفحة 173
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص١٧٣