بهما جميعا « 1 »
( 1 ) آيا مقصود نيرو و توان بدنى است يا نيرو و توان روحى ؟ فرمود : « هر دو با هم » . و اكنون - اى خوانندگان و صاحبنظران ! - آيا چنان تصوّر مىكنيد كه اين امور تنها مخصوص ثروتمندان است ؟ آيا گرفتن دين خدا با نيروى بدنى و روحى ، تنها ويژهء توانگران است ؟ و آيا نعمتهاى گوناگونى كه خداوند سبحان براى فرزندان آدم « ع » آفريده است ، اختصاص به صاحبان ثروت دارد ؟ و آيا آن روزيى كه خدا براى بندگان قرار داده و به آنان گفته است : * ( كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ الله ) * ( 2 ) از آنچه خدا روزى شما قرار داده است بخوريد » ، تنها مخصوص سفره هاى مترفان بىانصاف است ؟
نه ، مسأله چنين نيست ، و اسلام اين خيالها و هوسها نيست ؛ و ارزاق و معيشتها براى همگان فراهم آمده است ، از آن جهت كه خلق بندگان خدا و نانخوران اويند ، و رزق رزق او است . و مترفان را ( در هر لباس و در هر مقام ) ، بر زندگى غاصبانهء رفاهى ، و بيچارگان را بر تحمّل ناكامى و بدبختى ، تنها ستمگرى ثروتمندان و گناهان ايشان و سرقت روزى فقيران به دست ايشان - چنان كه در احاديث آمده است - برانگيخته و واداشته است ، و همچنين كوتاهى حاكمان و بودن نادرستان در آنان .
و ما براى توضيح اين منظور - با وجود مطالبى كه خواننده در خلال فصلهاى اين دو باب ( از آغاز جلد سوّم ) با آنها روبرو و از حقيقت آنها آگاه شد - در اينجا نيز به ذكر برخى از احاديث مىپردازيم :
حديث
1
الإمام الصّادق « ع » : إنّ الله عزّ و جلّ ، خلق الخلق و خلق معهم أرزاقهم حلالا طيّبا . . . « 2 »
هامش
« 1 » . « مجمع البيان » 1 / 128 .
« 2 » . « كافى » 5 / 81 .