و شبهى ديگر هست كه آن را عين الهرّ 8 خوانند ، ( يعنى چشم گربه ) .
و عزيز الوجود است . هرچند زيادت طراوتى « 1 » ندارد . و در قديم از آن نوع بقيمتى هرچه تمامتر مىخريدهاند « 2 » . و آن را رواجى و عزّتى تمام بوده است ، بدرجهاى كه قيمت او بيشتر از ( قيمت ) ياقوت سرخ بوده ( است ) ، بسبب عزّت وجود ( او ) .
و آوردهاند كه ياقوت سياه هست . گمان « 3 » آنست كه « 4 » نوع اكهبى باشد تيرهرنگ . و گفتهاند : اشباه « 5 » ياقوت چهار چيز است :
كركند و كركهن و جربز « 6 » و بنفش ذهبى . و ياقوت « 7 » اين جمله را بخراشد . و از اين انواع هيچكدام ياقوت را نتواند خراشيد . و به آتش هيچيك صبر نتوانند كرد « 8 » ، و « 9 » خاكستر شوند .
و كركهن سرخى است كه با سياهى مىزند ، و در آفتاب اندك مايه شفّاف نمايد . « 10 » و كركند جوهرى شفّاف نيست اصمّ است ، و تيره رنگ . و قيمت او قيمت ياقوت اكهب باشد . و بنفش « 11 » ذهبى عظيم شبهى دارد ببهرمانى . ( و فرق آنست كه رنگ بهرمانى ) چون آتش صرف باشد ، و رنگ بنفش چون رنگ آتشى كه با دود آميخته بود . و هر چهار به وزن كم از ياقوت باشند « 12 »
هامش
( 1 ) - ع : طراوت
( 2 ) - ع : مىخريدند
( 3 ) - ع : و گمان
( 4 ) - ع :
كه آن
( 5 ) - ن ، ج : سياه
( 6 ) - م ، ن ، ج : و حرير ؟ - ع : و حرو - اصلاح متن از روى ( جماهر ) شد
( 7 ) - ن ، ج : و ياقواتى
( 8 ) - ع : نتواند .
( 9 ) - واو فقط در م : است
( 10 ) - ع : بود
( 11 ) - ج ، ن : و بنفس
( 12 ) - ج ، ن : نباشد .