و اين معنى اگر در دل بگذراند جايز بود اما بهتر آن باشد كه با عقد قلبى تلفظ نيز كند .
و بحث در غسلهاى ديگر نيز همين است كه در غسل جنابت گفته شد الا آنكه پيش احمد در غسل حيض موى گشادن واجبست و در جنابت نيست .
اما نجاست غير مغلظه كه موجب وضو است به مذهب ابو حنيفه هر چه از سبيلين بيرون آيد و از غير سبيلين نيز اگر نجس باشد چون خون و ريم و قى ملاء الفم و اغما و جنون و خواب اگر مضطجع باشد يا متكى يا مستند نه آنكه ايستاده باشد يا در ركوع بود يا در سجده و قهقهه اگر در نماز بود و به مذهب شافعى خروج غير منى از موضع غير معتاد يا ثقبه كه زير معده باشد اگر موضع معتاد بسته شود و در زوال عقل به اغما يا جنون يا مستى يا خواب كه غير ممكن المقعد باشد بر زمين و تلاقى بشره مرد و زن كه به يكديگر محرم نباشند و شوهر هم در اين صورت غير محرم است و مس فرج اگر قبل باشد ياد بر مرد يا زن صغيره و كبيره مرده يا زنده و محل جب همان حكم دارد .
و به مذهب احمد همين است مگر آنكه خواب اگر چه ممكن المقعد نباشد ناقض است .
و به مذهب صادق عليه السّلام بولست و غايط و باد از موضع معتاد و هر آنچه از آنجا بيرون آيد متلطخ به نجاست همچو كرم و استحاضه قليله بخلاف و ذى و مذى و كرمى كه متلظح نباشد و خوابى كه مبطل حاسه سمع و بصر شود خواه ايستاده باشد و خواه نشسته ممكن المقعد باشد يا غير آن و هرچه عقلرا زايل كند و مذهب مالك نيز همين است .
پس احتياط آن باشد كه چون يكى از اينها كه بمذهبى از مذاهب ناقضست حاصلشود بىآنكه وضو سازد نماز نگذارد .
و فرايض وضو بمذهب ابو حنيفه چهار چيز است :
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — صفحة 453
مساهمون: أبو الحسن الشعراني
ص٤٥٣