از قرآن ناسخ بعضى ديگر شود هم چو :
و الذين يتوفون منكم و يذرون ازواجا وصية لازواجهم متاعا الى الحول كه در اينجا مدت عده وفات يكسال است و آن منسوخ به اين آيه شد كه :
و الذين يتوفون منكم و يذرون ازواجا يتربصن بانفسهن اربعة اشهر و عشرا .
چه در اينجا مدت آن چهار ماه و ده روز است و ابو مسلم اصفهانى گفت اگر نسخ بعضى از قرآن مر بعض ديگر را جايز بود بطلان آن بعض لازم آيد ليكن اين جايز نيست لقوله تعالى :
لا ياتيه الباطل من بين يديه و لا من خلفه .
و جواب آنست كه ضمير عايد است با جميع قرآن نه با بعض و خلاف كردهاند اندر آنكه نسخ وجوب پيش از تمكن از عمل بد آن جايز باشد يا نه .
اشاعره گفتند جايز است كه اگر جايز نبودى واقع نشدى ليكن واقعست زيرا كه حقتعالى اول ابراهيم را به ذبح اسمعيل امر فرمود و بعد از آن آن را منسوخ گردانيد بفديه و اين بايد كه پيش از تمكن از فعل بوده باشد .
و معتزله گفتند جايز نيست چه اگر جايز باشد لازم آيد كه شخصى بفعل واحد در زمان واحد مأمور و منهى باشد .
و همچنين خلاف كردهاند اندر آنكه نسخ بىبدل جايز است يا نه اكثر اصوليان بر آنند كه جايز است زيرا كه واقع است چنان كه تقديم صدقه بر نجوى با رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم واجب بود و بعد از آن منسوخ شد بىبدل و وقوع دليل جواز است :
و جمعى گفتند جايز نيست لقوله تعالى :
ما ننسخ من آية او ننسها نات بخير منها
و همچنين خلاف كردهاند اندر آنكه نسخ حكم دون تلاوت يا به عكس جايز است يا نه مختار آنست كه جايز است چه حكم و الذين يتوفون منكم و يذرون
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — صفحة 439
مساهمون: أبو الحسن الشعراني
ص٤٣٩