و جمهور معتزله گفتند جايز نيست مطلقا چه از آن اغوا لازم آيد و ابو الحسين بصرى و قفال و ابو بكر دقاق و ابو اسحق مروزى گفتند مجمل اگر مشترك باشد تأخير بيان اجمالى و تفصيلى آن جايز بود و اگر مشترك نباشد تأخير بيان اجمالى آن جايز نباشد و اما تأخير بيان تفصيلى آن جايز باشد .
فصل پنجم [ ظاهر و ماول ]
در ظاهر و ماول ظاهر بحسب لغة واضح است و بحسب اصطلاح آنكه دلالت كند بر معنى بدلالت ظنى و تأويل در لغة از آل يؤل است و در اصطلاح حمل ظاهر بر محتمل مرجوح و تأويل بسه قسم است : قريب و بعيد و متعذر .
قريب انستكه طرف مرجوح بادنى مرجحى راجح شود جهت قرب او هم چو تاويل اذا قمتم الى الصلاة به اذا عزمتم .
و بعيد آنكه محتاج بود بدليلى قوى همچو تأويل :
امسك اربعا و فارق سايرهن به امسك اربعا من اوايل النساء .
و متعذر آنكه به هيچ وجه مقبول نباشد همچو تأويل شجره ملعونه بحشيش
فصل ششم [ ناسخ و منسوخ ]
در ناسخ و منسوخ ،
بدانكه نسخ در لغة به دو معنى اطلاق كنند يكى ازالت هم چو نسخت الريح اثر القدم اى ازالت ، دوم نقل هم چو نسخت الكتاب اى نقلته و در اصطلاح عبارتست از انتهاء حكم شرعى بطريق شرعيكه متراخى باشند . و همه ملل متفقاند در جواز نسخ الا يهود و واقعست به اتفاق اهل اسلام الا ابو مسلم اصفهانى كه او گفت جايز است اما واقع نيست و حق آنست كه واقعست ، چه به اجماع صحابه و علماء شريعت دين محمّد صلّى اللّه عليه و آله ناسخ همه اديان و شرايع است و توجه به نماز با بيت المقدس منسوخ شده بتوجه با كعبه و وجوب روزه عاشورا منسوخ شده به ماه رمضان و شايد كه بعضى