به طرف الحياء فأنا له رقيق بل عتيق و أسير بل طليق تمة الرسالة .
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
فن پانزدهم از كتاب نفايس الفنون علم استيفا كه آن عبارتست
از معرفت قوانينى كه بدان ضبط دخل و خرج اموال ديوان و كيفيت و كميت محاسبات آن معلوم كنند و در نقل آمده است كه در زمان پيش اينصناعت را نسق و آيينى نبود و كتاب در ضبط اموال ديوان و مصالح مصارف آن هنگام استيفا خبط عشوا ميكردند و بوقت محاسبات عمال و حكام ولايات بنابر آنكه دفتر حساب ايشان مبتر ميبود مقاسات هر چه تمامتر ميكشيدند تا مقر خلافت و مسند امارت بعز ولايت و نور هدايت امير المؤمنين و سيد الوصين اسد اللّه الغالب على بن ابيطالب عليه السّلام مشرف و مزين گشت و عمال واسط و بصره جهت تحقيق محاسبه بكوفه آمدند و با كتاب چند روز در آن باب بحث ميكردند روزى امير المؤمنين على عليه السّلام فرمود :
هل استوفيتم ما على العمال
كتّاب در جواب گفتند « بعد ما تحقق الحال » امير المؤمنين دفتر ايشان را طلب داشت و احتياط ميفرمود ديد كه حسابها بغايت مخبط بود و هيچ ضبط و ترتيبى نداشت در ضمير منيرش كه به حكم لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا مطلع انوار ملك و ملكوت و مظهر اسرار لاهوت و ناسوت بود افتاد كه آن را نسق و ترتيبى بايد و فكر بر آن مصروف داشته از آيت :
ان عده الشهور عند الله اثنا عشر شهرا فى كتاب الله منها اربعة حرم ذلك الدين القيم
اصول و قوانين آن استخراج فرموده و بعد از آن كتاب بهر وقت چيزى زياد