ما زال فينا رباط الخيل معلمة * و في كليب رباط اللّوم و العار
قوم إذا استنبح الأضياف كلبهم * قالوا لامّهم بولي على النّار
و اما مراثى همان مدح است با ذكر چيزى كه دليل شود بر فوت ممدوح و رقت و تأسف بدان . و در تشبيب و غزل و نسيب نيز بايد كه رعايت شرايط كند و تشبيب عبارتست از آنكه در شعر وصفى كند كه به مدح ممدوحى يا هجو مهجوى تعلق نداشته باشد چنان كه : در اول قصيده احوال ضعف و شكستگى خود شرح دهد همچون :
أما ترى رأسى حاكى لونه * طرّة صبح تحت أذيال الدّجى
يا بشكايت روزگار و نكائب ادوار و امثال آن مشغول شود . و غزل را از غزلت الظبية إذا تحرّكت بنشاط گرفتهاند و مغازلة النساء محادثت و مراودت ايشانست پس غزل باعتبار لغة محادثت و طلب زنان باشد و بحسب اصطلاح آن باشد كه اظهار تصابى و استمتار به مودت معشوق كنند و بايد كه الفاظ او عذب و لطيف باشد و گاه بود كه ذكر كرم و شجاعت نيز كنند تا دل محبوب به دو مايل گردد چنان كه :
يوّد بأن يمسي عليلا لعلّها * إذا سمعت منه بشكوى تسائله
و يهتزّ للمعروف في طلب العلى * لتحمد يوما عند سلمى شمائله
و نسيب همانست با زيادتى ذكر اخلاق معشوق و تصرف احوال عشق در او و بيان اشتياق و تذكر معاهد و مواطن احبه و تغيير آن .
فايده ششم
در عيوب قريض غير آنچه در عروض و قوافى ذكر رفت و آن به دو قسم است يكى آنكه راجعست با معنى دويم آنكه راجعست بالفاظ و قسم اول