اعتبار شايگان كنند و آن را قبيح دانند چنان كه در مسلمات و مؤمنات و فعلت و نصرت و امثال آن .
فصل هشتم [ عيوب قافيه شعر فارسى ]
در عيوب قافيه شعر فارسى و آن چند نوعست :
اول - آنكه تعلق بر وى دارد و آن سه قسمست اول اختلاف توجيه همچو اختر و عنصر .
دوم اختلاف روى همچو در سبو و چهارسو كه اول شبيه واو است و دوم واو صرف . سوم اختلاف مجريست كه آنحركت حرف روى است .
دوم آنكه تعلق بردف دارد و آن دو قسمست اول اختلاف حذ و همچو مرد و گرد و ورد . دوم اختلاف ردف همچو دور و شور كه در اول واو صرفست و دوم شبيه واو و دو يا همچو دير و زير .
سوم - اختلاف وصل همچو پسرى و خبرى « 1 » .
نوع چهارم - اختلاف رديف همچو آمد يا آيد مگر در آنموضع كه ياد كرده شد يا همچون بسته كه خطاب باشد رديف سازند يا بسته كه در حال نكره گويند يا حركات مختلف شود .
نوع پنجم ايطا و آن تكرار قافيه است چنان كه ذكر رفت مگر آنچه در مصراع اول از مطلع افتاده باشد كه تكرار از آن جايز بود الا در مصراع دوم آن بيت و بعضى گفتهاند تكرار قافيه در قصايد بعد از چهارده بيت روا بود و در قطعها و غزلها بعد از هفت بيت و حق آنست كه تا احتراز از آن ممكن باشد مكرر نكنند چه تكرار دليل بود بر قلت ماده شاعر و عدم ممارست او مر لغات و الفاظ را و العلم عند اللّه .
هامش
( 1 ) يعنى در خبرى كه ياء نكره است و در پسرى خطاب نه آنكه هر دو يك نوع يا بود .