و اين ضعيف گويد
هاجت الاحزان و اشتدّ الجوى * ليت شعرى كم اقاسى بالنّوى
غم فراوان گشت افزون شد عنا * چند گردم گرد عالم بينوا
و ديگرى گويد :
سهم تو در زمين كشيده سپاه * قدر تو بر فلك نهاده قدم
ناصح ملك تو قرين طرب * حاسد صدر تو نديم ندم
نهم - تضمين مزدوج و آن عبارتست از آنكه شاعر يا دبير بعد از آنكه اسجاع و قوافى نگاهداشته باشد و شرايط آن بجاى آورده و در اثناى قراين يا ابيات دو لفظ مزدوج يا بيشتر بياورد چنان كه حق تعالى فرمود جئتك من سبا بنبأ يقين و چنان كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود المؤمنون هينون لينون و از نظم چنان كه در مرثيه صاحب ابن عباد گفتهاند :
مضى الصّاحب الكافى و لم يبق بعده * كريم يروّى الارض فيض غمامه
فقدناه لما تمّ و اعتمّ بالعلى * كذاك خسوف البدر عند تمامة
و از پارسى : هزاران چنبر از عنبر بر وى روز بر دوزد
دهم - توشيح و آن عبارتست از آنكه شاعر در اول بيت يا در ميانه حروفى يا كلماتى بياورد كه چون عين او را يا بتصحيف جمع كنند بيتى يا مثلى يا نامى يا لقبى بيرون آيد چنان كه :
معشوقه دلم به تير اندوه بخست * حيران شدهام كسى نميگيرد دست
مسكين تن من ز پاى محنت شده پست * دست عم دوست پشت من خرد شكست
و اگر حروفى را كه در اول چهار مصراع است بگيرند محمد بيرون آيد و اين ضعيف غزلى گفته است چنان كه از مصراعهاى اول ناصر الدين بيرون آيد و از حروف اول مصرعهاى دوم خواجه على و اول آن غزل اينست :
نرگس مست تو برد اى صنم يغمائى * خواب از چشم و قرار از دل اين شيدائى