ديگر و راهنماييهاى آنها . بنا بر اين همهء آنچه در قرآن است جزئى اساسى است از اجزاى رسالت بزرگ جاودانى قرآن كريم ، و راهنمايى عام و فراگير آن ، و افزارهاى فراوان لازم براى ساختن افراد و جامعه ها .
و از اين ميان ، آيا عدالت اجتماعى و اقتصادى و قسط را ، و آيات طرد تكاثر و اتراف و اسراف و اندوختن مال فراوان را ، و آيات كوبندهء ستم به يك ديگر و بازدارنده از گناه و تجاوز و معاونت بر آن را ، موقعيّتى بس مهم و شأنى بس بزرگ است . پس نبايد اين امر در هر رأيى يا فقاهتى يا فتوا دادنى فراموش شود ، بلكه لازم است كه در نزد همهء فقيهان ، براى همهء احكام ، همچون مقياسى اساسى به شمار آيد - كه پيشتر بدان اشاره كرديم - و بدين گونه است كه ستون حق بر پا مىشود ، و عظمت نماز تجلَّى پيدا مىكند ، و نمونه هاى عدالت در كارهاى خرد و كلان تحقّق مىيابد ، نه به چيزى ديگر . و اين امرى مهم و سرنوشتساز است كه بايد علماى مسلمانان در اين زمانها آن را به صورتى گزيرناپذير بپذيرند و مبنى قرار دهند .
پس از اين اشارهء ضرورى به دنبالهء سخن در بارهء « نرخگذارى » مىپردازيم و مىگوييم : تعيين نرخ ، از مسائل مهم اجتماعى و اقتصادى و ادارى و بلكه اخلاقى و تربيتى و سياسى و دفاعى است در زندگى مردم ، بويژه در اوقاتى خاص . و نرخگذارى - در اين بازارها كه ما مىبينيم - در راه اقامهء قسط و پاسدارى از حقوق مردم نقشى اساسى دارد . . . بخصوص با توجّه به آنچه در احاديث در وصف بازرگانان و واردكنندگان اجناس و فروشندگان بعنوان خيانت و فجور ( مگر پرهيزكاران ايشان ) آمده است ، و آنچه در جلوگيرى از زيانرسانى ، و پايين آوردن سود و آسانگيرى در معامله توصيه شده است ؛ پس بر فقاهت اسلامى لازم است كه در اين امر حياتى بزرگ ( كه به گونه اى تنگاتنگ به اصل « قوام بودن مال » در جامعهء اسلامى بستگى دارد ، و داراى نقشى قاطع است در برقرار ماندن اسلام و عزّت امّت اسلامى ) ، ايستارى قاطع اتّخاذ كند ، و با مستكبران اقتصادى و حيله هاى آنان درافتد ، ايستارى هماهنگ با روح تعاليم قرآنى ، كه به برپادارى قسط
الحياة ( فارسي ) — صفحة 647
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٦٤٧