( 1 ) امام على « ع » - در نامه اى به قاضى اهواز : . . . محتكر را با بيرون آوردن ( و در دسترس مردم قرار دادن ) كالاهاى احتكار شده بوسيلهء او ، به عقوبت برسان .
بنگريد ! وادار كردن محتكر به فروختن جنس احتكار شده امرى است كه در اخبار آمده است ، و مقتضاى ملاكهاى شرعى و عقلى اجتماعى و سياسى و اقتصادى و اخلاقى و انسانى . . . نيز همين است . بزرگان فقها نيز به آن فتوا دادهاند ، همچون :
« - شيخ مفيد ، در كتاب « مقنعه » ( / 96 ) ؛ - شيخ طوسى ، در كتاب « نهايه » ( 1 / 374 ) و كتاب « مبسوط » ( 2 / 195 ) ؛ - شيخ تقى الدّين ابو الصّلاح حلبى ، در كتاب « كافى » ( / 360 ) ؛ - ابن حمزهء طوسى مشهدى ، در كتاب « وسيله » ( الجوامع الفقهيّة / 709 ) ؛ - ابن ادريس حلَّى ، در كتاب « سرائر » ( / 212 ) ؛ - محقّق حلَّى ، در كتاب « شرايع » ( 2 / 21 ) و « المختصر النّافع » ( 1 / 120 ) ؛ - علَّامهء حلَّى ، در كتاب « قواعد » ( 1 / 122 ) ؛ - شهيد اوّل ، در كتاب « دروس » ( / 332 ) ؛ - شيخ يوسف بحرانى ، در كتاب « حدائق » ( 18 / 64 ) ؛ - شيخ محمد حسن اصفهانى ، در كتاب « جواهر » ( 22 / 485 ) ؛ و شيخ مرتضى انصارى ، در كتاب « مكاسب » ( / 213 ) .
« شيخ انصارى مىگويد : « ظاهر - چنان كه برخى گفتهاند - اين است كه در بارهء اجبار محتكر بر فروش كالا خلافى ( مخالفى ) وجود ندارد - حتى بنا بر قول به كراهت - بلكه از كتاب « المهذّب البارع » ، نقل « اجماع » شده است ؛ و از كتاب « التّنقيح » - چنان كه در كتاب « حدائق » آمده است - عدم خلاف ( مخالف ) در اين باره نقل شده است . و اين
الحياة ( فارسي ) — صفحة 637
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٦٣٧