( 10 ) - احاديثى كه بر آن دلالت دارند كه ظلم مالى و اقتصادى نسبت به شخصى ، همچون كشتن او است ، مانند اين سخن امام ابو الحسن علىّ بن موسى الرضا « ع » : «
. . . فإذا أكل ماله فكأنّه قد قتله ، و صيّره إلى الفقر و الفاقة . « 1 »
( 1 ) هر گاه شخص مال يتيمى را بخورد ، گويى او را براستى كشته است ، و در مغاك فقر و تهيدستى در افكنده است » . « 2 » با در نظر گرفتن اين امور ، هيچ شخص داناى آگاهى نمىتواند بگويد كه اسلام بازرگانى آزاد و نرخگذارى آزاد و سود آزاد بىبند و بار را - با اين همه ستمگريهاى اقتصادى و تجاوزهاى مالى كه در بر دارد ، بويژه در اقتصاد نو - مىپذيرد و اين امور را روا مىشمارد . امور اقتصادى و معاملاتى ياد شده ، سبب پيدايش پليدترين و رسواترين كارها مىشود ، يعنى از بين بردن مردمان ، و كشتن اقتصادى و خرد كردن معيشتى ايشان ، و منحرف ساختن آنان از معتقدات دينى و سلامتى اخلاقى و محو عدالت و قسط ، و نزديكتر كردن جامعه به پديده هايى ضدّ دين و اخلاق .
قرآن كريم ، به دنبال فرمان دادن به انفاق مال مىفرمايد : « * ( وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ) * « 3 » خود را به دست خودتان به هلاكت ميندازيد » ، پس كلام امام ابو الحسن علىّ بن موسى الرضا « ع » مىتواند تفسير و بيان اين كلام خدا باشد ؛ بخصوص با در نظر گرفتن اينكه :
- هر فرد عضوى از اعضاى بدن اجتماعى است ؛ - و قانونمندى حاكم بر وجود فرد هماهنگ است با قانونمندى حاكم بر وجود اجتماع ؛ - و همخوانى تكامل فردى و اجتماعى مبتنى است بر همخوانى قوانين حاكم بر وجود هر دو ؛
هامش
« 1 » . « علل الشّرائع » 2 / 480 ، « عيون اخبار الرّضا - ع - » 2 / 92 .
« 2 » . فصل 32 ، از باب 11 ( جلد چهارم / 422 - 435 ) .
« 3 » . « سورهء بقره » : 195 .