بازرگانى و هر گونه شغلى از نوع خريد و فروش بپردازد ، بايد نخست احكام فقهى و دستورهاى شرعى كسب و تجارت و خريد و فروش را بياموزد و بداند ، و سپس به كار بپردازد .
و اين تأكيدها همه ، دليل سختگيرى اسلام است در بارهء حقوق مردم ، و اجراى عدالت ، و زندگى در سايهء قسط و عدل . و روشن است كه يكى از عرصه هاى مهم اجراى قسط و عدل و حفظ حقوق توده ها ، يا پايمال كردن حقوق و اعمال ظلم و تعدّى ، عرصهء بازار و قلمرو داد و ستد ، و انواع معاملات و توليدات و واردات و صادرات داخلى و خارجى و خصوصى و دولتى است ؛ كه اگر در اين موارد همه ، موازين عادلانهء شرع رعايت گردد ، كمكى بزرگ و بنيادين خواهد بود براى اقامهء قسط و اجراى عدالت و حفظ حقوق و سالمسازى زندگى و تطهير حيات اجتماع . و اگر جز اين باشد ، اينها همه ، پايگاههايى فعّال خواهد شد براى شيوع ظلم اقتصادى ، و فاصله هاى زيانبار و هراسناك معيشتى ، و حرمانهاى حياتى ، و سقوطهاى اخلاقى ، و تنزّلهاى تربيتى ، و هدر رفتن استعدادها ، و نابود شدن تعادل روانى جامعه ، و بسيارى مفاسد سقوط آفرين فردى و اجتماعى ديگر . . . و بيشتر شدن فاصله هاى معيشتى ، هر چه بيشتر و بيشتر ، و محو گشتن آثار سازندهء اسلام ، هر چه دردناكتر و دردناكتر ! . . .
8
الإمام الصّادق « ع » - فيما رواه عن أمير المؤمنين « ع » : من اتّجر به غير علم ، ارتطم في الرّبا ، ثمّ ارتطم . « 1 »
( 1 ) امام صادق « ع » - به نقل از امير المؤمنين « ع » : هر كس بدون دانستن ( احكام شرعى تجارت و خريد و فروش ) ، تجارت كند ، در ربا فرو مىرود و فرو مىرود .
هامش
« 1 » . « كافى » 5 / 154 .