نگاهى به سراسر فصل
جهتدهى قرآنى ياد شده در فصل پيشين ، از تعاليم ( آيات - روايات ) اين فصل نيز با كمال روشنى به دست مىآيد ، يعنى اينكه هر چه در زمين است ، آفريده و آماده شده براى بهره بردارى انسان و سود بردن همهء افراد آدمى از آنهاست ، نه براى آنكه محتكران به احتكار آنها بپردازند و بهره كشان به بهره كشى از آنها مشغول باشند .
اين خطاب قرآنى ، « لكم براى شما » ، در بسيارى از آيات آمده است كه پنجاه آيه از اين گونه آيات در فصل سى و ششم از باب يازدهم از نظر خوانندگان گذشت . « 1 » و اين امرى است كه نبايد در نظامدهى اجتماعى و برنامه ريزى اقتصادى و معيشتى ، كم اهميّت پنداشته شود . و واجب است كه اين « تعميم » ، براى برنامه ريزان مسلمان عنوان مقياسى اساسى داشته باشد ، به همان گونه كه بر « فقاهت اسلامى » نيز واجب است كه از اين مقياس اساسى غافل نماند . در احاديث آمده است كه اين امور در دولت مهدى « ع » تحقّق پيدا مىكند ، چرا ؟ چون در آن دولت ، استيلا و سلطهء عملى به دست مؤمنان عادل مىافتد . پس در هرجا كه چنين سلطه اى وجود داشته باشد ، تنفيذ حكم خدا در سرزمينى كه مؤمنان قرآنى بر آن فرمان مىرانند واجب خواهد بود . و اين امرى است كه در هر اصلاح اجتماعى نمىتوان از زير بار آن شانه تهى كرد ؛ و براى مسلمان آگاه جز گردن نهادن به آن و عملى ساختن آن راه گريزى وجود ندارد ، و در انقلابها ضرورت آن بارها و بارها بيشتر خواهد بود .
و شايد آيات قرآنى و تعليمات حديثى ياد شده در اين فصل و فصلهاى ديگر ، براى مركزيّت دادن به اين جهتگيرى قرآنى و جهتدهى اسلامى ، در نظر هر كس كه خواهان خير و صلاح و تثبيت اصول عملى دين خدا است ، بسنده باشد .
هامش
« 1 » . ( جلد چهارم / 517 به بعد ) .