نگاهى به سراسر فصل
1 - مالكيّت خداى متعال :
در فصل نخست ، از باب يازدهم ، آيات و احاديث مربوط به اين موضوع را آورديم و مورد بحث قرار داديم و بتفصيل در آن باره سخن گفتيم ؛ همان بحث ما را از تكرار كلام در اينجا بىنياز مىكند . خوانندگان مىتوانند به آنجا رجوع كنند . « 1 »
2 - مالكيّت حكومت راستين اسلامى :
در اين خصوص - افزون بر آنچه در اين فصل آمده است - به فصلهاى سى و هشتم و سى و نهم و چهلم ، از اين باب ( باب دوازدهم ) نيز رجوع شود . « 2 »
3 - مالكيّت عمومى :
در اين باره - افزون بر آنچه در اين فصل آمده است - رجوع كنيد به فصلهاى اوّل و دوّم و سوّم ، از باب يازدهم « 3 » ، و فصلهاى دوّم و سوم ، از اين باب « 4 » ، و آنچه مربوط به اين موضوع در فصلهاى ديگر آمده است .
4 - مالكيّت خصوصى :
مالكيّت مردمان بر اموالشان در اسلام مقدّس و مصون از تجاوز است ، ليكن ، اين مالكيّت ، از لحاظ كمّى و كيفى - هم از جهت مالك شدن و هم مصرف كردن - محدوديّت دارد .
محدوديّت كيفى مالكيّت در فقه اسلامى از مسلَّمات است ، و در بارهء آن ، از جمله ، در ضمن بحث از كسبهاى حرام ( مكاسب محرّمة ) سخن گفتهاند . اين محدوديّت ناگزير مستلزم محدوديّت كمّى نيز خواهد بود ، كه بر كسى پوشيده نيست . بر اين بيفزاييد ديگر آيات و رواياتى را كه
هامش
« 1 » . ( جلد سوّم / 79 - 86 ) .
« 2 » . ( جلد ششم ) .
« 3 » . ( جلد سوّم / 67 - 265 ) .
« 4 » . ( در همين جلد / 392 به بعد ) .