فرزندان اسماعيل مزيّتى نسبت به فرزندان اسحاق نيافتم » ، « 1 » ديگر چه جاى امتيازخواهى و امتيازدهى ؟ . و آشكار است كه ذكر فرزندان اسماعيل « ع » و فرزندان اسحاق « ع » ، براى مثال است و مقصود آن است كه در كتاب خدا تفاوتى ميان فرزندان آدم « ع » - از هر تيره و نژاد - ذكر نشده است ؛ و تا پايان روزگار چنين است .
و اين ايستارى كه امام امير المؤمنين « ع » اتّخاذ كرده است خود دليلى بسنده است بر اينكه « اصل مساوات » در اسلام اصلى ماهوى است ، و از اصول مهم تربيتى و اجتماعى و اقتصادى و معيشتى و حقوقى اين دين به شمار مىرود .
پس بنا بر اين ، اگر اين اصل در هر جامعه مراعات شود ، ديگر براى صاحبان نبوغهاى اقتصادى و ترفندهاى پولسازى و قدرتهاى گوناگون فكرى و مادّى اين فرصت فراهم نمىشود كه اموال را از جايگاه مناسب خود منحرف سازند و فوايد قوامى را از آنها سلب كنند ؛ و اين امكان پيش نمىآيد كه آنچه را مايهء قوام و سامانيابى زندگى همگان است ، در انحصار طبقه اى خاص يا گروهى مخصوص قرار دهند .
اصل يازدهم - محدوديّت مالكيّت در تشريع اسلامى :
در فصل بيست و سوّم و فصل بيست و چهارم ، از اين باب ، « 2 » و نيز در فصل دوّم ، « 3 » از محدوديّت مالكيّت در مكتب اقتصادى اسلام سخن گفته شد ، بايد به آنجا رجوع شود . ارتباط اين اصل با « اصل مساوات » و مركزيّت بخشيدن به آن به هيچ روى پوشيده نيست .
اصل دوازدهم - محدوديّت مصرف در تشريع اسلامى :
اين موضوع مهم كه دين اسلام آن را شالوده قرار داده است و با قاطعيّت به آن فرا مىخواند ، از مهمترين اصولى است كه مردمان را - از غنى و فقير - به سوى مساوات در مصرف ، اگر چه به شكلى تقريبى سوق مىدهد .
هامش
« 1 » . « كافى » 8 / 69 ؛ « وسائل » 11 / 81 ؛ حديث « 18 » و حديث « 20 » ، در همين فصل .
« 2 » . ( جلد چهارم / 153 - 210 ) .
« 3 » . ( جلد سوّم / 122 به بعد ) .