منشأ اين تكريم و گراميداشت همان انسانيّت آدمى است و اينكه انسانها فرزند حضرت آدم « ع » هستند . اين خصوصيّت در همه يكسان است . و اين حالت همان است كه نمونهء عالى و فراگير آن در عصر حكومت راستين قرآنى تجسّم پيدا خواهد كرد ، زيرا كه در آن عصر استضعاف عملا از ميان مىرود ، و مستضعفان واقعا پيشوايان و فرمانروايان خواهند بود . و واضح است كه استكبار و استضعاف اقتصادى از بزرگترين علَّتهاى نابودى و سلب كرامت انسانى است ؛ و تا اين دو پديدهء شوم بر اجتماع سيطره داشته باشد ، كرامت انسانى محفوظ نخواهد ماند .
اصل چهارم - برادرى ايمانى :
قرآن كريم مىفرمايد : « * ( إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ) * ( 1 ) همانا مؤمنان برادران يك ديگرند » ، و با اين دعوت به برادرى ، اصلى اساسى براى ارتباطهاى اجتماعى انسان تأسيس مىكند ، كه مردمان را به مهربان بودن و نيكى كردن به يك ديگر و رفتارى برادرانه داشتن بر مىانگيزد . تعاليم اسلامى بر تقويت اين برادرى تأكيد مىكند و معتقدان به اسلام را به عمل كردن بر مبناى « مواسات » و « مساوات » و « ايثار » فرا مىخواند . در بارهء اين اصل و تأثيرى كه بايد در جامعهء اسلامى و در ميان مسلمانان داشته باشد ، در فصل چهل و پنجم سخن گفتيم . « 1 »
اصل پنجم - محدوديّت ظرفيّت آدمى ( در بهره بردارى از نعمتها و امكانات ) :
آدمى ، به مقتضاى فطرت و طبيعت خود ، محدود به حدودى است . در اين باره پيش از اين سخن گفتيم . « 2 » به همين گونه مواهب و امكانات طبيعى نيز براى هر كس محدود است ، چون آنها براى همهء انسانها آفريده شده است . پس مقتضاى اين دو محدوديّت آن است كه هر انسانى جانب اعتدال و ميانه روى را در استفادهء از نعمتها مراعات كند . و اين خود گرايشى است به « اصل مساوات » ، بلكه راندن افراد به سوى آن و هموار كردن راههاى عملى آن است ، زيرا كه فطرت
هامش
« 1 » . ( در همين جلد / 138 - 155 ) .
« 2 » . از جمله فصل 2 ، از باب 11 ؛ « نگاهى به سراسر فصل » ( جلد سوّم 156 به بعد ) ؛ فصل 40 ، از باب 11 ، « نگاهى به سراسر فصل » ( جلد چهارم / 646 به بعد ) .