( 1 ) امام على « ع » - در شرح وظايف كارگزاران حكومت اسلامى : قلمهاتان را نازك بتراشيد ، و سطرها را به يك ديگر نزديك بنويسيد ، و چيزهاى زيادى را حذف كنيد ، و مقصود را خلاصه بگوييد ، و از پرگويى ( و درازنويسى ) بپرهيزيد ، زيرا كه نبايد به اموال مسلمانان كمترين زيانى وارد آيد . 7
الإمام علي « ع » - في العهد الأشتريّ : و تفقّد أمورهم ( التّجار و ذوي الصّناعات ) بحضرتك ، و في حواشي بلادك ، و اعلم - مع ذلك - أنّ في كثير منهم ضيقا فاحشا ، و شحّا قبيحا ، و احتكارا للمنافع ، و تحكَّما في البياعات ، و ذلك باب مضرّة للعامّة ، و عيب على الولاة ؛ فامنع من الاحتكار ، فإنّ رسول الله « ص » منع منه . و ليكن البيع بيعا سمحا ، بموازين عدل ، و أسعار لا تجحف بالفريقين ، من البائع و المبتاع . . . « 1 »
( 2 ) امام على « ع » - در عهدنامهء اشترى : به كار آنان ( بازرگان ، كاسبان و صنعتگران ) رسيدگى كن ، چه در آنجا باشند كه خود به سر مىبرى يا در شهرهاى ديگر ؛ و - با اين همه - بدان كه ميان بازرگانان كسان بسيارى هستند كه بدجورى تنگ نظر و حريصند ، كالاها ( ى مورد نياز ) را احتكار مىكنند ، و به بهاى دلخواه نرخ مىگذارند و مىفروشند ؛ و اين ( سودجويى و گرانفروشى ) به ضرر توده هاى مردم تمام مىشود ، و براى حاكمان نيز باعث ننگ و عار است « 2 » ؛ پس تو ( اى مالك ! ) جلو احتكار را بگير ، كه رسول خدا
هامش
« 1 » . « نهج البلاغه » / 1018 ؛ « عبده » 3 / 110 .
« 2 » . از اين رو اين امور و مفاسد بزرگ اقتصادى و اجتماعى - براى هر حاكميّتى مايهء ننگ و عار است ، كه يا نمىتوانند جلو آنها را بگيرند ، و در ادارهء زندگى مردم و كوتاه كردن دست دزدان خوشنام ضعيفند ، يا برنامه ها و برنامه ريزان نفوذى ، آنان را احاطه نموده به دنبال خود كشاندهاند و روزگار مردمى را - چنان كه نقشه هاى طرّاحان اصلى اقتضا مىكرده است - سياه كردهاند ، و فقر و كمبوددارى و زندگيهاى بسيار بسيار متفاوت را بر مردمان مظلوم و بىپناه تحميل نمودهاند ، يا اينكه خود با دزدان اقتصادى خوشنام همسو و همسودند . هر چه باشد ، از نظر پيشواى مردم دوست و راستگويى چون امام علىّ بن ابى طالب « ع » ، اين احوال و امور يكسره مايهء ننگ و عار هر حاكميّتى است ، و سبب بريدن مردم ، و سست شدن اركان جامعه ، و سرخوردگى نسلهاى جوان ، و زيان رسانى به دين مظلوم خدا است .