تذييل
موضوعهاى زير در گذشته مورد بحث و پژوهش قرار گرفته است :
- اهميّت مال و قوامى بودن آن ، در فصل نخست از اين باب .
- نقش مال در بقاى جامعه ، در صورتى كه گردشى متعادل داشته باشد ، در فصل دوّم از اين باب .
- حرمت مال ، هدفهاى صحيح كسب مال ، اهميّت كسب مال و حفظ آن ، و برخى از آثار مثبت فردى و اجتماعى مال ، در فصل سوّم از اين باب .
- كمكهاى الهى بوسيلهء مال ، در فصل چهارم از اين باب .
- نقش امكانات مادّى در حيات معنوى . . . ، در فصل پنجم از اين باب . و خوانندگان هر گاه بخواهند مىتوانند فصلهاى ياد شده را دوباره بخوانند . « 1 » و اكنون به منظور توضيحى بيشتر در بارهء موضوعهاى ياد شده مىگوييم كه ثروت و مال نقشى مثبت دارد كه نبايد آن را فراموش كنيم ، اسلام خواستن مال و به دست آوردن آن را براى هدفهاى شايسته و در حدود قوامى مال - بدون توسّل به ظلم و تجاوز - منع نمىكند ، و آنچه را كه بر خلاف اين عملكرد باشد مجاز نمىداند . پس اگر ثروتمندان و مالدارانى بهم رسند كه با دورى گزيدن از نتايج بد و منفى فزونخواهى و اشرافيّت اموالى به دست آورند ، و احكام خدا را در امور مربوط به كسب و تجارت و اندوختن و انفاق كردن مال بدانند و به كار بندند ، و كار واردات و توليد و توزيع و بهره بردارى و نرخگذارى از حدود انصاف نگذرند ، و به بهره كشى از رنجبران و سختگيرى بر مزدوران و كارگران نپردازند ، و از حقّ هيچ كس نكاهند ، و اسراف نكنند ، و خسّت نورزند ، و همواره جنبهء قوامى مال را در نظر داشته باشند ، اين گونه توانگرانى در صورتى كه به تكاثر نگرايند ، و در پى
هامش
« 1 » . جلد سوّم ، فصل 1 تا فصل 5 .