رعيّت درخت است اگر پرورى * به كام دل دوستان برخورى
به بىرحمى از بيخ و بارش مكن * كه نادان كند حيف بر خويشتن
كسان برخورند از جوانىّ و بخت * كه با زيردستان نگيرند سخت
اگر زيردستى درآيد ز پاى * حذر كن ز ناليدنش بر خداى
( 122 ) ص 85 ، س 16 - كشيدهدار به دست ادب عنان نظر . . . : به ترتيب بيتهاى 553 و 565 ديوان كمال الدّين اسماعيل اصفهانى است .
( 123 ) ص 86 ، س 6 - ملك را شاه ظالم پر دل . . . : اين دو بيت از حديقهء سنايى است ( ص 555 ) با عنوان « در عدل پادشاه و صفت آن » به مطلع
« عدل كن زان كه در ولايت دل * در پيغمبرى زند عادل »
( 124 ) ص 86 ، س 12 - انصر أخاك ظالما . . . : يارى ده برادر را درحالىكه ظالم باشد يا مظلوم . چنين روايت كنند كه چون رسول ، صلّى اللّه عليه ، اين لفظ بفرمود ، حاضران گفتند : يا رسول اللّه ، مظلوم را يارى دادن راست است امّا ظالم را چهگونه يارى بايد داد ؟ پيغمبر ، صلّى اللّه عليه ، فرمود : « ترّده عن الظّلم » يعنى يارى دادن ظالم به بازداشتن اوست از ظلم . ابو عبيد گويد حديث پيغمبر ، صلّى اللّه عليه ، چنين است كه ياد كرده شد . امّا مذهب اهل عرب در اين مثل آن است كه نصرت بايد كرد دوست و برادر را در هرحال كه باشد ، بر آن جمله كه او خواهد .
و مفضّل چنين گويد كه اوّل كسى كه اين مثل گفت جندب العبربن عمر بن تميم است و بر اين حكايتى دراز بياورد . ( لطايف الامثال و طرايف الاقوال ، ص 159 ) نيز ر . ك : عقد الفريد ، ج 3 ، ص 42 و اخلاق محتشمى ، ص 137 .
( 125 ) ص 86 ، س 19 - بر آن باش تا هرچه نيّت كنى . . . : بيت 240 بوستان سعدى است .
( 126 ) ص 87 ، س 20 - كسى زين ميان گوى دولت ربود . . . : بيتهاى 794 و 795 بوستان سعدى است .
( 127 ) ص 88 ، س 19 - غريب آشنا باش و سيّاح دوست . . . : بيتهاى 260 و 264 بوستان سعدى است .
( 128 ) ص 89 ، س 13 - انّ لنفسك عليك . . . : معروف است اندر اخبار پيغمبر ، عم كه وى سلمان را با بوذر غفارى برادرى داده بود و هردو از سرهنگان اهل صفّه بودند و از رئيسان و خداوندان باطن .
روزى سلمان به خانهء ابوذر اندرآمد به زيارت . عيال بوذر با سلمان از بوذر شكايت كرد كه برادر تو به روز چيزى نمىخورد و به شب نمىخسبد . سلمان گفت : چيزى خوردنى بيار ، چون بياورد ، بوذر را گفت : اى برادر ! مرا مىبايد تا با من موافقت كنى كه اين روزه بر تو فريضه نيست . ابوذر موافقت كرد . چون شب اندرآمد گفت : اى برادر ! مىبايد كه اندر خفتن با من موافقت كنى ، إنّ لجسدك عليك حقّا و إنّ لزوجك عليك حقّا و إنّ لربّك عليك حقّا .