يادداشتى بر چاپ نو
پنج سال پس از نشر اين كتاب ، نسخهاى از كتاب جواهرنامهء نظامى تأليف ، محمد بن ابى البركات جوهرى نيشابورى در سال 592 را شناختم ( نسخهء كتابخانهء ملك ) و چون آن را خواندم متوجه شدم كه دو كتاب عرائس الجواهر ( متن حاضر ) و تنسوخنامهء ايلخانى خواجه نصير الدين طوسى چيزى نيستند جز جواهرنامهء نظامى . تنسوخنامه را مرحوم محمد تقى مدرس رضوى چاپ كرد و عرائس الجواهر كاشانى را خودم و چون متوجه بر آن همسانى شدم نخستين مقالهام در مجلهء يغما سال بيستم ( 1350 ) به چاپ رسيد و خانم وسل
Z . Vesel
بر اساس آن موضوع را به قلمرو شرقشناسى كشانيد . تفصيل لازم در مورد اين مباحث در مقدمهء جواهرنامهء نظامى آمده است . ( تهران ، 1383 ) .
عرائس الجواهر به مناسبتى كه خاندان مؤلفش از مردم كاشان بوده و در كاشىپزى ( سفال رنگين و زرين ) اسلوبى را ايجاد كردند كه بر كارهاى پيشين حتى نيشابور برترى هنرى داشت - و او شمهاى از آن اصول در صنعت كاشىگرى ( غضاره ) را درين كتاب آورده است - و ارزشى خاص دارد
Sarre -
آلمانى اين قسمت را به آلمانى درآورده بود و بعدها مقالهاى از
J . E . Dayton
با عنوان :
AbuQasim of Kashan and the Problem of Persian glazing
در مجلهء
Annali
( س 37 ، ش 2 ، 1977 ، صص 143 - 152 ) انتشار يافت كه اسد اللّه ملكيان از آن در
Abstracta iranica
( 2 : 165 ، 1979 ) معرفى نوشت .
ملكيان مقالهء ديگرى هم دارد كه براى صنعت كاشى كاشان مهم است . تحت عنوان :
The Safi strain in the Kashan . OrientaL Art . Xll ( 1966 ) no . z : 251 - 258
از ديگر مقالههاى خارجى دربارهء ابو القاسم كاشانى و مبحث كاشىگرى او نوشتهء
J . W . Allan
است با اين مشخصات :
Abu - il Quasim's treatise on Ceramics . iran . ii . ( 1972 ) . iii - 120