همين جهت در احاديث از ايشان بعنوان « موتى » يعنى مردگان ، ياد شده است .
چند تجزيه و تحليل
( 1 ) - براى هر يك از تكاثر و فقر - كه ملازم يك ديگرند - آثار منفى بزرگ و مشابهى است كه آفت آن به خرد و قلب و ديگر ابعاد وجود انسان مىرسد ، و در فصلهاى گذشته - در مناسبتهايى - از آنها ياد شد ، ليكن اكنون دوست داريم به اين موضوع اشاره كنيم ، كه آثار ياد شده اگر چه از چند جهت مانند يك ديگرند ، امّا هر يك از آنها با طبيعت خاستگاه خود تناسبى ويژه دارد . ژرفبينى در اين مقام ما را به دو امر رهبرى مىكند :
اوّل : شناخت علَّتهاى اصلى نهفته در « تكاثر » و « فقر » ، كه موجب آثار ياد شده مىشود و آنها را پديد مىآورد .
دوم : شناخت حكمت ارزشمندى ، كه به سبب آن اسلام تكاثر و فقر را طرد مىكند و با تعاليم خود به مبارزهء با آنها در عرض هم مىپردازد . امام على « ع » ، سخن را در بارهء آثار منفى برخاسته از افراط و تفريط ، و كيفيّت زيان رساندن آنها به انسان ( پس از ذكر اوضاع و احوالى كه براى آدمى در حالت فقر و تكاثر پيش مىآيد ) خلاصه كرده است . و ما اين خلاصه را در همين فصل ، در بند « ز » ، در نخستين حديث آوردهايم ، به آنجا رجوع كنيد ، و با ژرفپژوهى آن را بخوانيد .
( 2 ) - چنان كه ملاحظه مىشود ، آثار منفى افراط مالى ، هر چند تا اندازهء زيادى به آثار افراط در خوردن شباهت دارد ، ليكن اين دو دسته اثر ، از جهت شماره و دامنهء تأثير ، قابل مقايسه نيستند ؛ چرا ؟ چون آثار منفى پرخورى - اغلب - فردى و شخصى است ، در صورتى كه آثار منفى پرخورى اقتصادى ( تكاثر ) - اغلب - اجتماعى است ، تا جايى كه تكاثر از عوامل سقوط جامعه ها ، و بازداشتن انسانها از صلاح و فضيلت و تعهّد شمرده شده است - چنان كه در قرآن كريم آمده است .
و شايد اين مطلب بر كسى پوشيده نباشد كه شكمبارگى و پرخورى نيز ، در غالب احوال ، اثرى از آثار ثروت مفرط و توانگرى است .