و دانشجوى جسور . . . آرى براى هيچ يك از اين كسان و رده ها عذرى باقى نمىماند ، اگر در نبرد با دو بلا و آسيب - يعنى تكاثر و فقر - كوتاهى كنند ، كوتاهيى كه هيچ چيز نمىتواند آن را جبران كند و جاى آن را بگيرد . و به سخن كسى كه اين گرفتارى را دشوار و كمرشكن نمىشمارد ، هيچ نبايد گوش داد ، زيرا راهى براى اصلاح جامعه ها و كاميابى انقلابها ، جز برانداختن اين دو پديده وجود ندارد « 1 » ، آن هم با برپا داشتن قسط ( كه نقطهء اوج هدفها و رسالتهاى پيامبران به شمار مىرود ) و جهاد گسترده در راه نابودى طاغوتهاى اقتصادى و فرعونهاى مالى ، و متزلزل ساختن پايگاههاى اجتماعى و فرهنگى و سياسى آنان .
از آغاز اين جلد تا اينجا ، فصلها و بخشهايى گذشت كه اين حقيقت مورد جستجو را در برابر خواننده مجسّم مىسازد ، يعنى اينكه توانگرى و فقر ، با واقعيّت وجود انسان ، و صفات و ملكات انسانى و تغييرات آنها - از لحاظ بهتر شدن و بالاتر رفتن ، يا خلل يافتن و فرو افتادن - پيوندى استوار دارد .
اكنون ما در اينجا ، در زير چند عنوان ، بحثهاى گذشته را - از نو - مورد تأكيد قرار مىدهيم ، و روشنى بيشترى بر آنها مىافكنيم ، تا براى نسلهاى اسلامى معاصر ، بيش از پيش ، موجب توجّه به حقايق ياد شده بگردد .
أ - واقعيّت وجود انسان و روزى حلال
قرآن
1 - * ( يا أَيُّهَا النَّاسُ ، كُلُوا مِمَّا فِي الأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً وَلا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ ، إِنَّه لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ) * ، « 2 » اى مردم ! از آنچه در زمين حلال و پاكيزه است بخوريد ، و در پى شيطان
هامش
« 1 » - فصل 47 ، از باب 12 ( جلد ششم ) .
« 2 » « سورهء بقره » : 168 .