3 - خيانت واليان ، 4 - و قدرت نمايى دشمنان .
پس اين مجازاتها نتيجهء تجاوز و تعدّى اقتصادى و اسراف در مصرف و اتراف در معيشت است كه پولداران و بستگان ايشان به آنها مىپردازند . و به همين جهت است كه از فقيران بيزارند و آنان را از حقوق خود محروم مىسازند و از متن زندگى حذفشان مىكنند و به كناره ها و زاغه ها و دور دستها روانه مىسازند ، تا با حضور سيماهاى بيچاره و نادار ، فضاى زندگى تجمّلى و اسرافيى كه براى خود با ظلم و غصب حقوق ديگران فراهم آوردهاند زشت و بدنما نگردد . پس اين سخن درست است كه « نعمت فراوانى نمىتوانى ببينى مگر اينكه در كنار آن حقى ضايع شده وجود داشته باشد » ، و كاخهايى بلند را جز در جنب كوخهاى فقيران و بينوايان نخواهى يافت .
پس آنچه مسلَّم است اين است كه ثروت تكاثرى مبتنى بر غصب - كه به نصّ قرآن كريم - آميخته با لهو و لعب است ، آثار منفى بدى در سطحهاى گوناگون دارد كه بعضى از آنها از اين قرار است :
1 - در سطح معيشتى ، قحطى و كمبود ، 2 - در سطح سياسى ، ستمروايى ، 3 - در سطح حقوقى ، خيانت واليان .
4 - در سطح اجتماعى ، قدرت نمايى دشمنان .
و آنچه اين حديث - به گونه اى خاص - افكار را به آن جلب مىكند ، ارتباط موجود ميان جريان اقتصاد تكاثرى و جريان سياسى است . . . و اين ارتباط اهميّت منفى غناى تكاثرى را در تراز سياسى و سپس اقتصادى متبلور مىسازد . . . و از رسواترين پيامدهاى منفى اين امر ، شيوع يافتن خيانت و رشوه رشوه گيرى . . . در ديگران است و تمايل آنان به خصلتهاى پليد ( ، ) .
و اين حديث نبوى ، پرده از روى يك حقيقت اجتماعى و سياسى و دينى و اقتصادى مهم برمىدارد ، كه بسيار اتفاق مىافتد كه كسانى - حتّى
الحياة ( فارسي ) — صفحة 572
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٥٧٢