انسانى مىپژمرد ، و انسان از مرتبهء انسانيّت متعادل فرو مىافتد ، و از صورت انسانى قانع و ميانه رو و سپاسگزار و فروتن خارج مىشود ، و به صورت موجودى آزمند و مستكبر درمىآيد ، كه فضايل انسانى براى او هيچ ارزشى ندارد ، يا به صورت فقيرى بدبخت كه هيچ راهى براى دست يافتن به خير و فضيلت و رشد در برابر خود نمىيابد . ليكن انسان مالدار و ثروتمند ، در صورتى كه معتقد به آن باشد كه مال از آن خداست - و خداوند است كه مال را در اختيار او قرار داده است تا به مصرف خود و خانواده و اجتماع خود ( از راه انفاق و هر گونه سرمايه گذارى سودمند ) برساند - و موهبتها و معيشتها را فراهم آوردهء خدا براى مردمان بداند ، و آنها را در جاهايى كه خدا مقرّر داشته است مصرف كند ، و در اين مصرف كردن هيچ ستم و خودخواهى نباشد ، نظام اقتصادى مالى ، به صورت نظامى انسانى و الهى درمىآيد كه آكنده است از بهره منديهاى زندگى و اسباب تكامل ، و در آن هماهنگى و سازگارى ميان بعدهاى مادّى و روحى در زندگى اجتماعى فراهم مىآيد ، و ارزشهاى معنوى به ميدان مسائل اقتصادى راه پيدا مىكند ، و بخشهاى مختلف دين به يك ديگر مىپيوندند ، و جدايى در فهم دين يا عمل به آن از ميان مىرود . و در اين هنگام است كه ارزشهاى آرمانى و قسط و عدل حاكميّت مىيابد نه مال و ارزشهاى ناچيز ديگر .
و ما اين امر را يك امر اخلاقى به شمار نمىآوريم ، بلكه آن را كار واجب مبلَّغان اسلام و سازندگان جامعهء اسلامى - از علماى دين و مردان ادارى حاكم - مىدانيم ، كه بايد به انجام اين كار واجب قيام كنند ؛ و آن را به صورتى قاطع عملى سازند ، و نگذارند كه بىطرفى يا طرفدارى ، آنان را از انجام وظايفشان باز دارد يا در آن سستى آورد .
آگاهيى مهم
قرآن كريم به سختترين صورت اسراف را طرد كرده است ، و در تعليمات حديثى ما از گفتهء پيامبر اكرم « ص » آمده است :
« . . . يأكل ما