( 1 ) خداوند به اجراى عدل و احسان امر مىكند » محو خواهد گشت ؛ همچنين رضايت طرفين در داد و ستدها - كه اصلى فقهى و شرط صحّت داد و ستد است - ناديده گرفته خواهد شد .
هر كس بخواهد براى تشخيص امانتدارى يا خيانتكارى حاكمان - در هر جاى جهان - مقياسى در دست داشته باشد ، بايد اين سخن امام على بن ابى طالب « ع » را ملاك قرار دهد :
« دخلت بلادكم بأشمالي هذه ، و رحلتي و راحلتي ها هي ، فإن أنا خرجت من بلادكم به غير ما دخلت ، فإنّني من الخائنين « 1 »
- ( 2 ) من با اين جامه هاى اندك خويش و اين بار و بنه و مركب كه مىبينيد ، به سرزمين شما پا نهادم ، هر گاه بيشتر از آنچه به هنگام آمدن داشتهام با خود ببرم ، بيقين من از خائنانم » .
6 - شركت ندادن مستضعفان در قضاياى سرنوشت ساز ، و در احزاب سياسى و مجالس محلَّى و شورايى :
در اين بحثهاى پر دامنه ، كه در اين فصلهاى مربوط به « فقر » به آنها پرداختيم ، و منظور مبارزه با فقر ، و انگيختن نبردى اسلامى بر ضدّ آن است ، به رأس هرم رسيديم . در « نگاهى به سراسر فصل » سىام - كه فصل نخستين از فصلهاى ياد شده است - در موضوع « فقر و انزواى سياسى » ، بتفصيل سخن گفتيم ، كه فقر مستلزم دور ماندن محرومان و مستضعفان است از قضاياى سرنوشت ساز در حيات اجتماعى ، و شركت نداشتن آنان در احزاب و فعاليّتهاى سياسى و در مجالس محلَّى و شورايى ، و همين خود سبب فراموش گشتن مستضعفان است و دور ماندن آنان از حضور در همهء عرصه هاى اجتماع ( جز ايثارها و شهادتها . . . ) .
و واضح است كه اين حقيقت تلخ چيزى است كه بايد سخت و پىگير با آن مبارزه شود ، زيرا كه مستضعفان تا آن روز كه به عضويّت در احزاب سياسى و مجالس شورايى درنيايند ، و نمايندگانى از خود - و از ردهء اجتماعى خود - به مجالس قانونگذارى نفرستند ، فرصتى براى احقاق حقوق خود پيدا نخواهند كرد ، و هيچ انسان آگاهى نمىتواند حتى اميدى ضعيف به آن داشته باشد كه كرامت و حيثيّت انسانى اين گونه
هامش
« 1 » « مناقب » 2 / 98 .